Tarixin elə məqamları var ki, onlar sadəcə təqvim vərəqlərini dəyişmir, bir xalqın taleyini, baxış bucağını və gələcəyini kökündən yenidən yazır. 2020-ci il sentyabrın 27-si, günəşin yenicə doğulduğu o ilk saniyələr Azərbaycan üçün məhz belə bir dönüş nöqtəsi oldu. O səhər açılan atəş səsləri sadəcə yeni bir müharibənin başlanğıcı deyildi; bu, otuz illik nisgilin, qəlbimizdə düyünlənib qalan həsrətin və tapdanmış ədalətin bərpası üçün atılan ilk addım idi.

O ilk saniyə həm də uzun illər davam edən sükutun, diplomatiya masalarında dondurulmuş ümidlərin bitdiyi an idi. İllər boyu münaqişənin "dondurulmuş" olduğunu iddia edənlərə cavab olaraq, Azərbaycan əsgəri öz iradəsini ortaya qoydu. Səhərin alatoranında cəbhə boyu əks-hücum əmri veriləndə hər kəs anladı ki, artıq geriyə yol yoxdur. O dəqiqələrdə bütün ölkə – şəhərlərdən ucqar kəndlərə qədər – tək bir nəfəs kimi tənzimlənməyə başladı.

44 gün sürəcək bu Zəfər yolunun ilk saniyələri yaddaşımızda dərin iz buraxdı, çünki o an milli birliyin ən ali zirvəsini gördük. Siyasi baxışından, sosial statusundan, yaşından asılı olmayaraq milyonlarla insan eyni duyğunu yaşadı: qürur və məsuliyyət. Cəbhədən gələn ilk xəbərlər, televizor qarşısında donub qalan baxışlar, dualarla yola salınan əsgərlər... Bu, sadəcə hərbi əməliyyatın yox, həm də mənəvi bir silkələnmənin başlanğıcı idi.

Müharibələr statistikalarla, azad edilən kənd və şəhərlərin adları ilə yazılır. Amma publisist gözü ilə baxanda, 44 günün ilk saniyəsi ruhun qələbəsidir. Məhz o ilk saniyədə şəhidlik zirvəsinə ucalacaq qəhrəmanlarımız tərəddüdsüz irəli atıldılar. Onlar irəli addımlayarkən arxalarında bütöv bir millətin dualarını və ümidlərini hiss edirdilər. Şuşaya, Xankəndinə, Laçına və Ağdama gedən yol məhz o ilk saniyənin cəsarətindən başladı.

Bəs bu tarix bizim üçün niyə əbədidir? Çünki 27 sentyabrın ilk saniyələri bizə kim olduğumuzu, nəyə qadir olduğumuzu xatırlatdı. O an biz unutdurulmağa çalışılan Qarabağ həqiqətini bütün dünyaya yenidən elan etdik. 44 günlük Zəfər marşının başlanğıcı olan bu an, sadəcə keçmişin xatirəsi deyil, gələcək nəsillərə ötürüləcək ən böyük mirasdır – azadlıq, cəsarət və bütövlük mirası.

Bu gün həmin ilk saniyədən illər keçsə də, o səhərin həyəcanı və qüruru hələ də təzədir. Yaddaşımızda əbədiləşən bu tarix bizə öyrətdi ki, ədalət geciksə də, sarsılmaz iradə və birlik qarşısında heç bir maneə dura bilməz!

Yeganə Qəhrəmanova
ADPU-nun dosenti,
Azərbaycan - Türk Xalqları Qardaşlığı İctimai Birliyinin həmsədri,
ATA TV-nin direktoru