Dünən qardaş Türkiyə Cümhuriyyətinin quruluşunun 103-cü ildönümü – Cümhuriyyət bayramı böyük coşqu və qürurla qeyd edildi. Bu əlamətdar gün bir daha göstərdi ki, türkün azadlıq eşqi və dövlətçilik ənənəsi əsrlərin sınağından alnıaçıq çıxıb. Ancaq bu qürur yalnız bir xalqın deyil, həm də iki dövlətin – Azərbaycan və Türkiyənin ortaq mənəvi zəfərinin bayramıdır.

Tarixən bir çox qüvvələr bu sarsılmaz bağa kölgə salmağa, ortaq dəyərlərimizi hədəfə almağa çalışıblar. Lakin hər dəfə bu cəhdlər məğlubiyyətə məhkum olub. Çünki bu qardaşlığın təməlində sadəcə siyasi maraqlar deyil, qanla, tarix və mədəniyyətlə yoğrulmuş dərin köklər dayanır.

Azərbaycan-Türkiyə qardaşlığı hər zaman qarşılıqlı fədakarlıqlar üzərində ucalıb. 1918-ci ildə Nuru Paşanın komandanlığı altında Qafqaz İslam Ordusu Bakını azad etmək üçün köməyə gəldiyi kimi, azərbaycanlılar da Anadolu türklərinin ən çətin günlərində – Çanaqqala və İstiqlal savaşında öz qanları-canları və var-dövlətləri ilə qardaşlarımızın yanında olublar:

Təsadüfi deyil ki, Çanaqqalada 3 mindən çox azərbaycanlı şəhid olub. 1915-ci ildə Çanaqqala boğazında cərəyan edən dəhşətli döyüşlərdə könüllü iştirak edən minlərlə Azərbaycan türkünün 3000-dən çoxu türk torpağını qoruyarkən şəhidlik zirvəsinə ucalıb. Ömər Naci taburu, Ruşəni bəy müfrəzəsi və Əmir Aslan Xan Xoyskinin könüllü atlı birlikləri Çanaqqala səngərlərində Anadolu türkləri ilə çiyin-çiyinə vuruşub.

Mustafa Kamal Atatürkün rəhbərliyi ilə Türkiyə Cümhuriyyətinin təməllərinin qoyulduğu milli mücadilə illərində Azərbaycan öz qardaşlarına imkanlarının son həddinə qədər yardım göstərib. Azərbaycan hökumətinin rəhbəri Nəriman Nərimanov Türkiyəyə milyonlarla qızıl rubl, tonlarla neft və benzin göndərib. Atatürk bu köməyin əvəzini ödəmək istədikdə, Nəriman Nərimanov tarixlərə həkk olunan o məşhur cavabı verib: "Qardaş qardaşa borc verməz, qardaş qardaşın əlindən tutar."

Sözsüz ki, səngərdə və cəbhə arxasında birlik unudula bilməz. Anadolu qadınları qulaqlarındakı sırğaları, boyunlarındakı qızılları Türkiyədəki müharibə üçün bağışladığı kimi, Azərbaycan qadınları da öz zinət əşyalarını toplayaraq Ankaraya göndərmiş, azərbaycanlı həkimlər isə cəbhə xəstəxanalarında yaralı türk əsgərlərini müalicə etmişlər.

Bu qardaşlıq təkcə tarixin saralmış səhifələrində deyil, müasir dövrümüzün hər bir çətin sınağında özünü real əməldə sübut edib. 44 günlük Vətən müharibəsində Türkiyənin Azərbaycana göstərdiyi mənəvi, siyasi və texnoloji dəstək – Bayraktar TB2-lərin səmasında süzdüyü Zəfər tarixi – bu birliyin sarsılmazlığını bütün dünyaya nümayiş etdirdi. Eynilə, Türkiyədə baş verən dəhşətli meşə yanğınlarında azərbaycanlı yanğınsöndürənlərin alovun içinə tərəddüdsüz atılması və "Əsrin fəlakəti" sayılan Kahramanmaraş zəlzələsində Azərbaycan xalqının qocadan-uşağadak hər kəslə səfərbər olaraq fəlakət bölgəsinə ilk yardım əlini uzatması, xilasetmə komandalarımızın gecə-gündüz qardaşcanı mübarizəsi bu bağların canlı təcəssümüdür. Biri fəlakətlə üzləşəndə digərinin canı yanan bu iki xalq göstərdi ki, biz təkcə xoş gündə deyil, dərddə və kədərdə də tək bir ürək kimi döyünürük.
Xüsusilə Vətən müharibəsindən və Şuşa Bəyannaməsindən sonra isə Azərbaycan-Türkiyə birliyi yalnız regional deyil, qlobal güc faktoruna çevrilib. Məhz bu səbəbdən bu qardaşlığa həm xaricdən, həm də daxildən müxtəlif vasitələrlə nifaq toxumu səpmək istəyən dairələrin fəallaşdığını görürük.

Kənardan gələn təzyiqlər və media manipulyasiyaları göstərir ki, iki ölkənin hərbi və iqtisadi müttəfiqliyini pozmaq istəyən xarici mərkəzlər sosial şəbəkələr və informasiya kanalları vasitəsilə süni provokasiyalar yaradır, ticarət layihələrinə, geosiyasi qərarlara və ya kiçik hadisələrə mənfi çalar verərək xalqlar arasında etimadsızlıq yaratmağa çalışırlar.

Təəssüf ki, bəzən daxildə də milli maraqları anlamayan və ya xarici aravuranların təsiri altına düşən daxili qüvvələr də dil, mədəniyyət və ya siyasi baxışlar üzərindən süni nifaq yaratmaq istəyirlər.

Amma bu niyyətlər baş tutmayacaq!
Çünki bu münasibətlər masada yazılan müvəqqəti sazişlərə deyil, Şuşa Bəyannaməsi ilə rəsmiləşmiş tarixi qan yaddaşına dayanır. 1918-ci ildə Bakıda, 1915-ci ildə Çanaqqalada, 2020-ci ildə Qarabağda tökülən ortaq qan bu bağları sarsılmaz edib. Bu gün iki ölkə gəncliyinin bir-birinə olan mənəvi bağlılığı və dövlət rəhbərlərinin strateji iradəsi hər növ nifaq cəhdini öncədən neytrallaşdırır. Günəşi palçıqla sıvamaq mümkün olmadığı kimi, bu qardaşlığa da kölgə salmaq imkansızdır.


Qardaş Türkiyə Cümhuriyyətinin Cümhuriyyət Bayramını bir daha ürəkdən təbrik edir, türk xalqına sülh, rifah, güclü gələcək və əbədi tərəqqi arzulayırıq!

Qoy Çanaqqalada və Bakıda yan-yana yatan şəhidlərimizin ruhu şad olsun! Azərbaycan-Türkiyə qardaşlığı hər zaman Zəfər zirvəsində parlasın, bayraqlarımız dostluq və həmrəylik səmasında əbədi dalğalansın!
Birliyimiz daimi, gücümüz bölünməz olsun!

Yeganə Qəhrəmanova

ADPU-nun dosenti,
Azərbaycan-Türk Xalqları Qardaşlığı İctimai Birliyinin həmsədri,
ATA TV-nin direktoru