Dünya elə bir başgicəlləndirici sürətlə dəyişir ki, bir neçə il əvvəl xəyal belə edə bilmədiyimiz texnologiyalar bu gün gündəlik həyatımızın ayrılmaz hissəsinə çevrilib. İstənilən mürəkkəb sualın cavabını almaq, böyük həcmli mətnləri saniyələr içində təhlil etmək və ya ən çətin riyazi məsələlərin həllini tapmaq üçün sadəcə bir düyməni sıxmaq kifayətdir. Süni intellekt sürətlə inkişaf edir, bilgiləri sistemləşdirir, dili tərcümə edir və insan zəkasının yaratdığı bilik xəzinəsini qarşımıza sərir. Belə bir rəqəmsal transformasiya dövründə istər-istəməz bir sual ətrafında düşünməli oluruq: İnformasiyanın bu qədər sürətli və əlçatan olduğu bir əsrdə müəllim peşəsinin rolu necə dəyişir və bizim müəllimə dərsliklərdən daha artıq nə üçün ehtiyacımız var?

Cavab aydındır: Çünki alqoritm biliyi ötürə bilər, amma ruhu yoğura, xarakteri formalaşdıra bilməz.

Süni intellekt şagirdin tapşırıqda etdiyi səhvi dərhal müəyyən edib düzəldə bilər, lakin o səhvin arxasında duran həyəcanı, özünəinam əskikliyini və ya ailədə yaşanan bir çətinliyin gətirdiyi diqqətsizliyi hiss edə bilməz. Müəllim isə sinif otağının qapısını açarkən yalnız fənn proqramını tədris etmir; o, şagirdlərinin gözlərindəki yorğunluğu, susqunluğu, daxili tərəddüdləri və ya bərq vuran sevinci bir baxışdan oxuyur. Rəqəmsal alqoritmlər üçün hər bir şagird sadəcə bir "statistika" və ya "məlumat bazası"dır; müəllim üçün isə o, kəşf olunmağı, istiqamətləndirilməyi və parladılmağı gözləyən bütöv bir aləmdir.

Məktəb illərini geridə qoyduqdan illər sonra zehnimizdə qalanlar adətən əzbərlədiyimiz formullar və ya dərslikdəki quru faktlar olmur. Həyatımızda dərin iz buraxan anlar müəllimimizin bir uğursuzluq anında çiynimizə toxunaraq verdiyi mənəvi dəstək, "Sən bunu bacaracaqsan!" deyən inamlı səsi və dürüstlük haqqında verdiyi unudulmaz dərslərdir. Süni intellekt empatiya qura bilməz, şagirdin daxili potensialına sonadək inanaraq onu gələcəyə hazırlayan o mənəvi istiliyi bəxş edə bilməz.

Bu gün müəllim artıq yalnız məlumatı çatdıran şəxs deyil; o, informasiya okeanında gənclərə doğru yolu göstərən mənəvi bələdçidir. O, şagirdə faktları əzbərləməyi deyil, tənqidi düşünməyi, yalanı doğrudan ayırmağı, milli və bəşəri dəyərləri mənimsəməyi və ən əsası, hər cür texnoloji təsir altında "insan qalmağı" öyrədir. Süni intellekt dünyanı nə qədər avtomatlaşdırsa da, cəmiyyətə vicdan, əxlaq, xarakter və vətənpərvərlik hissini yalnız və yalnız müəllim aşılayır.

Əziz və fədakar müəllimlər!
Bu özəl və əlamətdar gündə — Beynəlxalq Müəllimlər Günündə hər birinizi səmimi qəlbdən təbrik edirik!

Siz yalnız bir fənni tədris etmir, hər gün sinif otaqlarında gələcəyin həkimlərini, mühəndislərini, alimlərini və ən əsası, ləyaqətli vətəndaşlarını yetişdirirsiniz. Əməyinizin böyüklüyü, səbrinizin zənginliyi və bəslədiyiniz sonsuz sevgi hər cür alqoritmdən və texnologiyadan üstündür. Təbaşirli əllərinizlə yazdığınız hər bir sətir, verdiyiniz hər bir mənəvi dəyər bir millətin gələcəyini şəkilləndirir.

Şərəfli və fədakar fəaliyyətinizdə sizə möhkəm cansağlığı, tükənməz həvəs, yaradıcılıq uğurları və fəxr edəcəyiniz şagird nailiyyətləri arzulayırıq. Peşə bayramınız mübarək!

Yeganə Qəhrəmanova

ADPU-nun dosenti, filologiya üzrə fəlsəfə doktoru,
ATXQ İctimai Birliyinin həmsədri,
ATA TV Xəbər portalının direktoru