Azərbaycan təhsilinin inkişafında müəllimlərin, məktəb rəhbərlərinin və ziyalıların xüsusi yeri vardır. Gələcəyin qurucuları olan gənc nəslin milli-mənəvi dəyərlərə bağlı, vətənpərvər, savadlı və yüksək dünyagörüşlü şəxsiyyətlər kimi yetişməsi məhz təhsil ocaqlarında formalaşan sağlam mühitdən, pedaqoji kollektivin fədakarlığından və rəhbərliyin məsuliyyətindən asılıdır. Bu məsuliyyətli missiyanı daşıyan təhsil rəhbərləri yalnız inzibati işləri təşkil etməklə kifayətlənmir, eyni zamanda müəllim və şagirdlərin həyatında mühüm rol oynayır, məktəbin nüfuzunun yüksəlməsinə və təlim-tərbiyə prosesinin səmərəli qurulmasına töhfə verirlər.

Cəlil Səfərov adına Sumqayıt şəhər 10 nömrəli tam orta məktəbin direktoru Səmra Faiq qızı Quluzadə də adı çəkilən təhsil müəssisəsinə rəhbərlik edən şəxslərdən biridir. Onun haqqında danışarkən diqqət çəkən ən mühüm məqamlardan biri isə şəhid övladı olmasıdır. Səmra Quluzadə şəhid Faiq Rzayevin qızıdır. Bu fakt onun həyat hekayəsinə xüsusi mənəvi məna verir. Çünki şəhid ailəsinə mənsub olmaq yalnız bir ailənin tarixini deyil, həm də Vətən qarşısında göstərilmiş fədakarlığın, milli yaddaşın və mənəvi məsuliyyətin nəsildən-nəslə ötürülməsini ifadə edir.

Şəhid övladı olmaq – qürurla yanaşı, böyük mənəvi məsuliyyət də daşımaq deməkdir. Şəhidlərin ailələri xalqımızın ən əziz və ehtiram göstərilən təbəqələrindən biridir. Onların övladları isə Vətənə sevginin, sədaqətin və fədakarlığın canlı nümunəsi olan ailələrdə böyüyürlər. Şəhid Faiq Rzayevin qızı Səmra Quluzadənin təhsil sahəsində fəaliyyət göstərməsi, məktəb rəhbəri kimi məsuliyyətli vəzifə daşıması bu mənəvi dəyərlər kontekstində xüsusi diqqətə layiqdir.

Təhsil rəhbərinin fəaliyyəti, ilk növbədə, insanlarla işləmək bacarığı, təşkilatçılıq qabiliyyəti, məsuliyyət hissi və gələcəyə baxışla ölçülür. Məktəb yalnız dərslərin keçirildiyi bina deyil. O, uşaqların şəxsiyyət kimi formalaşdığı, həyat haqqında ilk ciddi təsəvvürlər qazandığı, dostluq, qarşılıqlı hörmət, əməkdaşlıq və vətənpərvərlik kimi dəyərləri mənimsədiyi mühüm ictimai məkandır. Buna görə də məktəb direktorunun üzərinə düşən vəzifə olduqca geniş və çoxşaxəlidir.

Səmra Quluzadənin rəhbərlik etdiyi Cəlil Səfərov adına Sumqayıt şəhər 10 nömrəli tam orta məktəb də öz fəaliyyətində təhsilin əsas məqsədlərini – şagirdlərin bilik və bacarıqlarının inkişafını, onların mənəvi dünyasının zənginləşdirilməsini və cəmiyyətə faydalı vətəndaşlar kimi yetişdirilməsini ön planda saxlamalı olan təhsil müəssisələrindəndir. Belə bir məktəbə rəhbərlik etmək gündəlik idarəetmə işləri ilə yanaşı, uzunmüddətli planlaşdırma, tədrisin keyfiyyətinə diqqət, müəllimlərin fəaliyyətinin əlaqələndirilməsi və valideynlərlə səmərəli əməkdaşlıq tələb edir.

Müasir dövrdə məktəb direktorunun fəaliyyətinə verilən tələblər daha da artıb. İnformasiya texnologiyalarının sürətlə inkişaf etdiyi, tədris metodlarının yeniləndiyi və şagirdlərin dünyagörüşünün genişləndiyi bir şəraitdə təhsil müəssisəsinin rəhbəri dəyişən zamanın çağırışlarını düzgün qiymətləndirməli, pedaqoji kollektivin qarşısında aydın məqsədlər müəyyənləşdirməlidir. Təhsilin keyfiyyətinin yüksəldilməsi, şagirdlərin fərdi qabiliyyətlərinin üzə çıxarılması, məktəbdə sağlam psixoloji mühitin qorunması və təlim-tərbiyə işinin düzgün təşkili bu vəzifənin mühüm istiqamətləridir.

Məktəbin uğuru yalnız rəhbərin fəaliyyəti ilə deyil, kollektivin birgə əməyinin nəticəsi kimi meydana çıxır. Direktor müəllimlərin peşəkarlığına, onların təşəbbüslərinə və yaradıcı yanaşmalarına şərait yaratmalı, eyni zamanda məktəbdə qarşılıqlı hörmətə əsaslanan münasibətlərin formalaşmasına çalışmalıdır. Müəllim öz əməyinin qiymətləndirildiyini gördükdə, şagird isə məktəbdə özünü təhlükəsiz və dəyərli hiss etdikdə tədris prosesi daha səmərəli olur. Buna görə də məktəb rəhbərinin insanlarla ünsiyyət qurmaq bacarığı onun peşəkar fəaliyyətinin mühüm göstəricilərindən sayılır.

Səmra Faiq qızı Quluzadənin fəaliyyətini dəyərləndirərkən onun şəhid ailəsinin nümayəndəsi olmasını da diqqətdən kənarda saxlamaq olmaz. Şəhid ailələrinin yaşatdığı mənəvi dəyərlər cəmiyyətimiz üçün örnəkdir. Bu ailələrin həyat yolu Vətən sevgisinin, sədaqətin və milli həmrəyliyin nə qədər böyük əhəmiyyət daşıdığını xatırladır. Şəhid övladlarının müxtəlif sahələrdə çalışaraq cəmiyyətin inkişafına töhfə verməsi isə həm ailə tərbiyəsinin, həm də milli-mənəvi irsin davamlılığının əhəmiyyətini göstərir.

Məktəblərdə vətənpərvərlik tərbiyəsinin gücləndirilməsi də bu baxımdan xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Gənc nəslə Azərbaycanın tarixi, dövlətçilik ənənələri, milli qəhrəmanlarımızın həyat yolu və şəhidlərimizin göstərdiyi fədakarlıq haqqında dolğun məlumatların verilməsi onların vətəndaşlıq mövqeyinin formalaşmasına xidmət edir. Şəhid Faiq Rzayevin adının Səmra Quluzadənin həyat hekayəsində xüsusi yer tutması bu mövzunun mənəvi çəkisini daha da artırır. Şagirdlərin şəhidlərimizin xatirəsinə ehtiram ruhunda yetişdirilməsi yalnız məktəbin deyil, bütün cəmiyyətin qarşısında duran mühüm vəzifələrdəndir.

Azərbaycan təhsil sisteminin qarşısında duran əsas hədəflərdən biri milli dəyərlərlə müasir bilikləri özündə birləşdirən şəxsiyyətlər yetişdirməkdir. Bu məqsədə çatmaq üçün məktəb ailə, müəllim və şagird arasında möhkəm əməkdaşlıq qurmalı, tədris prosesində məsuliyyət və qarşılıqlı etimad prinsiplərini rəhbər tutmalıdır. Direktorun təşkilatçılığı və düzgün idarəetmə yanaşması bu əməkdaşlığın formalaşmasında mühüm rol oynayır.

Valideynlərlə əlaqələrin gücləndirilməsi də məktəb rəhbərliyinin diqqət yetirməli olduğu məsələlərdəndir. Şagirdin təlim nəticələri, davranışı və mənəvi inkişafı yalnız sinif otağında formalaşmır. Ailədə verilən tərbiyə ilə məktəbdə aparılan pedaqoji iş bir-birini tamamladıqda daha yaxşı nəticələr əldə etmək mümkündür. Buna görə də valideynlərin məktəb həyatına cəlb edilməsi, onların təklif və müraciətlərinə diqqətlə yanaşılması, yaranan problemlərin qarşılıqlı anlaşma şəraitində həll edilməsi təhsil mühitinin sağlamlaşdırılmasına xidmət edir.

Səmra Quluzadə kimi məktəb rəhbərlərinin fəaliyyətinin əhəmiyyəti də məhz bu geniş məsuliyyət çərçivəsində nəzərdən keçirilməlidir. Təhsil sahəsində çalışan hər bir rəhbər qarşısında dayanan əsas məqsədin uşaqların gələcəyinə xidmət etmək olduğunu unutmamalıdır. Çünki bu gün məktəb partasında əyləşən şagirdlər sabah ölkənin müxtəlif sahələrində çalışan mütəxəssislər, müəllimlər, həkimlər, mühəndislər və dövlət qulluqçuları olacaqlar. Onların bilikli, vicdanlı və məsuliyyətli insan kimi yetişməsində məktəbin rolu əvəzsizdir.

Şəhid ailələrinə göstərilən ehtiramın təhsil mühitində yaşadılması da mühüm mənəvi istiqamətlərdəndir. Şəhidlərin xatirəsinin qorunması, onların həyat yolunun gənc nəslə çatdırılması, şəhid övladlarına və ailələrinə diqqət göstərilməsi cəmiyyətimizin humanist dəyərlərini əks etdirir. Şəhid Faiq Rzayevin qızı Səmra Quluzadənin təhsil sahəsində çalışması haqqında danışarkən bu həqiqəti bir daha xatırlamaq yerinə düşər: Vətən uğrunda fədakarlıq göstərən insanların xatirəsi yalnız anım günlərində deyil, gündəlik həyatımızda, əməyimizdə və gələcək nəsillərə münasibətimizdə də yaşamalıdır.

Əlbəttə, hər bir məktəb direktorunun fəaliyyətinə verilən ən obyektiv qiymət məktəbin təlim nəticələri, müəllim və şagirdlərin uğurları, təhsil mühitinin sağlamlığı və ictimaiyyətlə münasibətlərin səviyyəsi əsasında formalaşır. Bu göstəricilərin davamlı inkişafı üçün məqsədyönlü fəaliyyət, yeniliklərə açıq olmaq və təhsil prosesinin bütün iştirakçılarına məsuliyyətlə yanaşmaq vacibdir.

Səmra Faiq qızı Quluzadəyə də rəhbərlik etdiyi təhsil müəssisəsinin inkişafı, şagirdlərin bilik səviyyəsinin yüksəldilməsi və gənc nəslin milli-mənəvi dəyərlər ruhunda yetişdirilməsi istiqamətində uğurlar arzulamaq yerinə düşər. Şəhid qızı kimi daşıdığı mənəvi miras onun həyat hekayəsinin ən həssas və ehtiram doğuran tərəfidir. Bu mirasın ən gözəl ifadəsi isə Vətənə, xalqa və gələcək nəsillərə fayda verən əməllərlə yaşadılmasıdır.

Sonda bir daha qeyd etmək lazımdır ki, təhsil yalnız bilik vermək deyil, həm də insan yetişdirmək sənətidir. Məktəb direktorunun məsuliyyəti bu iki mühüm missiyanın vəhdətini qorumaqdan ibarətdir. Cəlil Səfərov adına Sumqayıt şəhər 10 nömrəli tam orta məktəbin direktoru Səmra Faiq qızı Quluzadənin şəhid Faiq Rzayevin qızı olması isə onun haqqında yazılan bu sətirlərə xüsusi mənəvi çalar verir. Şəhidlərimizin əziz xatirəsi daim yaşamalı, onların övladlarına göstərilən hörmət və ehtiram cəmiyyətimizin dəyişməz dəyərlərindən biri olaraq qalmalıdır.

MÜƏLLİF: RƏSAFİL BAYRAMOV
AtaTv.az-ın təsisçisi və baş redaktoru