Bəzən bir xalqın taleyini dəyişmək üçün bir qərar, bir millətin gələcəyini müəyyənləşdirmək üçün bir tarix kifayət edir. Elə tarixlər var ki, onlar təqvimdəki adi günlər deyil, xalqın yaddaşına həkk olunan azadlıq andıdır. Azərbaycanın Dövlət Müstəqilliyinin Bərpası Günü də məhz belə tarixi günlərdəndir.

Tarix bəzən susur, bəzən danışır, bəzən də bir xalqın səsini bütün dünyaya eşitdirir. Azərbaycan xalqının azadlıq iradəsinin dünyaya bəyan olunduğu 18 oktyabr 1991-ci il də tariximizin elə unudulmaz səhifələrindəndir. Həmin gün Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin qəbul etdiyi Dövlət Müstəqilliyi haqqında Konstitusiya Aktı ilə xalqımız XX əsrdə ikinci dəfə öz dövlət müstəqilliyini bərpa etdi. Bu, sadəcə hüquqi sənədin qəbulu deyildi. Bu, onilliklər boyu qəlblərdə qorunan azadlıq arzusunun siyasi iradəyə çevrilməsi, milli dövlətçilik ənənələrinin yenidən dirçəldilməsi idi.

Müstəqillik bəzən bir bayraq qədər uca, bir ana duası qədər müqəddəs, bir şəhid məzarı qədər ağrılı və bir körpənin gülüşü qədər ümidvericidir. Çünki onun arxasında nəsillərin arzusu, xalqın mübarizəsi, torpağın yaddaşı və gələcəyə inamı dayanır.

Bu gün tarixin yaddaşından gələcəyə uzanan yoldur.
Azərbaycanın müstəqillik tarixi yalnız 1991-ci ildən başlamır. Bu yolun kökləri əsrlərin dərinliyinə, xalqımızın dövlətçilik ənənələrinə, azad yaşamaq arzusuna gedib çıxır.

1918-ci il mayın 28-də Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin yaradılması ilə Şərqdə ilk parlamentli demokratik respublikalardan biri meydana gəldi. Cəmi 23 ay yaşamasına baxmayaraq, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti milli dövlətçilik tariximizdə silinməz iz qoydu. Üçrəngli bayrağımız müstəqilliyimizin rəmzinə çevrildi, azadlıq və suverenlik ideyası xalqımızın yaddaşına həkk olundu.

1920-ci ildə müstəqilliyimizin itirilməsi bu ideyanı xalqımızın qəlbindən silə bilmədi. Sovet hakimiyyəti illərində Azərbaycan xalqı öz milli kimliyini, dilini, mədəniyyətini və tarixi yaddaşını qoruyub saxlamaq üçün müxtəlif çətinliklərdən keçdi. Bəzən bu mübarizə açıq şəkildə, bəzən isə səssiz bir müqavimət, bir şeir, bir mahnı, bir ana laylası şəklində davam etdi.

Çünki xalqın azadlıq ruhunu inzibati sərhədlərlə məhdudlaşdırmaq mümkün deyil. Milli kimliyi bir qərarla unutdurmaq, tarixi yaddaşı bir hökm ilə yox etmək olmur.

Nəhayət, XX əsrin sonlarında dünyada baş verən siyasi dəyişikliklər fonunda Azərbaycanda da milli azadlıq hərəkatı geniş vüsət aldı. Xalqımız öz gələcəyinə sahib çıxmaq iradəsini nümayiş etdirdi. Meydanlarda səslənən azadlıq çağırışları, milli həmrəylik ruhu və müstəqillik arzusu tarixin gedişinə təsir göstərdi.

Beləliklə, 1991-ci il oktyabrın 18-də Azərbaycanın dövlət müstəqilliyi bərpa olundu.

Bu tarix xalqımızın əsrlərdən gələn dövlətçilik iradəsinin yeni bir mərhələyə qədəm qoyduğu gün kimi yadda qaldı.

Müstəqillik — qazanılan azadlıq, qorunan əmanət
Müstəqillik haqqında danışarkən çox vaxt bayrağımızı, gerbimizi, himnimizi, sərhədlərimizi və dövlətimizi xatırlayırıq. Bunlar, şübhəsiz, müstəqilliyimizin mühüm rəmzləridir. Lakin müstəqillik anlayışı onların hər birindən daha geniş məna daşıyır.

Müstəqillik öz taleyini müəyyənləşdirmək hüququdur. Öz dilində düşünmək, öz mədəniyyətini yaşatmaq, öz gələcəyini qurmaq, dünyaya öz adınla təqdim olunmaq imkanıdır. Müstəqillik bir xalqın başqa xalqlarla bərabərhüquqlu münasibətlər qurması, milli maraqlarını müdafiə etməsi və öz dövlətinin inkişaf yolunu müəyyənləşdirməsidir.

Ancaq azadlığı əldə etmək qədər onu qorumaq da vacibdir. Dövlət müstəqilliyi yalnız keçmişin qəhrəmanlıqları ilə deyil, bu günün məsuliyyəti ilə də ölçülür.

Güclü dövlət qurmaq üçün yalnız siyasi müstəqillik kifayət etmir. Təhsilli gənclər, savadlı mütəxəssislər, inkişaf edən elm, rəqabətqabiliyyətli iqtisadiyyat, ədalətə inam, milli-mənəvi dəyərlərə hörmət və vətəndaş məsuliyyəti də zəruridir.

Bir müəllimin yetişdirdiyi savadlı şagird, bir alimin apardığı uğurlu tədqiqat, bir həkimin xilas etdiyi həyat, bir əsgərin göstərdiyi fədakarlıq, bir fermerin becərdiyi torpaq, bir gəncin yaratdığı yeni ideya — bütün bunlar dövlətin gücünə öz töhfəsini verir.

Deməli, müstəqillik yalnız dövlətin deyil, hər bir vətəndaşın məsuliyyətidir.

Vətəni sevmək yalnız bayram günlərində üçrəngli bayrağa baxıb qürurlanmaq deyil. Vətəni sevmək hər gün öz işini vicdanla görmək, qanunlara hörmət etmək, ictimai əmlakı qorumaq, təbiətə qayğı göstərmək, başqasının hüququna sayğı ilə yanaşmaq və ölkənin gələcəyi üçün faydalı olmaqdır.

Müstəqillik bir tarixdə bərpa olunur, lakin hər gün görülən işlərlə möhkəmlənir.

Üçrəngli bayrağın kölgəsində hər şey daha aydın görünür. Çünki
Azərbaycanımızın üçrəngli bayrağına baxanda yalnız rəngləri görmürük. Biz orada tariximizi, mənəvi dünyamızı, milli kimliyimizi və gələcəyə uzanan ümidlərimizi görürük.

Göylərdə dalğalanan bayrağımız bir xalqın öz dövlətinə sahib çıxmasının rəmzidir. O, həm də bizə xatırladır ki, azadlıq asanlıqla qazanılmır və onun dəyəri yalnız itirilmək təhlükəsi qarşısında deyil, gündəlik həyatımızda da dərk olunmalıdır.

Bu bayraq altında müxtəlif düşüncələrə, fərqli baxışlara və müxtəlif həyat yollarına malik insanlar vahid bir vətəndaşlıq məkanında birləşirlər. Onları birləşdirən əsas dəyərlərdən biri Azərbaycan adlı Vətənin gələcəyinə olan məsuliyyətdir.

Azərbaycanın müstəqilliyi hər bir azərbaycanlının özünü bu böyük tarixin bir parçası kimi hiss etməsi üçün mənəvi əsas yaradır. Dünyanın hansı ölkəsində yaşamasından asılı olmayaraq, Azərbaycanı özünə doğma bilən insanlar üçün bu tarix milli yaddaşın və mənəvi bağlılığın ifadəsidir.

Bayrağın ucalığı yalnız onun dirəkdəki hündürlüyü ilə ölçülmür. O, həm də vətəndaşın qəlbində tutduğu yerlə, cəmiyyətin birliyinə və dövlətin gələcəyinə verdiyi töhfə ilə ölçülür.

Müstəqilliyin sınaqları xalqımızın iradəsini nümayiş etdirdi.
Azərbaycan müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra asan bir yola çıxmadı. Ölkə mürəkkəb siyasi, iqtisadi və hərbi sınaqlarla üzləşdi. Ermənistanla münaqişə, ərazilərin işğalı, qaçqın və məcburi köçkünlərin ağır taleyi, iqtisadi çətinliklər və dövlət quruculuğunun mürəkkəb vəzifələri müstəqilliyin ilk illərini çətinləşdirdi.

Bu hadisələr Azərbaycan xalqının yaddaşında dərin izlər buraxdı. Minlərlə ailənin yaşadığı ağrı, doğma yurdlarından didərgin düşən insanların həsrəti və şəhidlərin xatirəsi müasir tariximizin ayrılmaz hissəsidir.

Bütün bu sınaqlar bir həqiqəti də göstərdi: müstəqil dövlət qurmaq uzunmüddətli əmək, məsuliyyətli qərarlar və davamlı inkişaf tələb edir.

Bu gün Azərbaycanın tarixini dəyərləndirərkən əldə olunan nailiyyətlərlə yanaşı, qarşıda duran vəzifələr barədə də düşünmək vacibdir. Dövlətin davamlı gücü yalnız maddi imkanlarla deyil, insan kapitalı, ictimai etimad, hüququn aliliyi, sosial rifah və gənc nəslin gələcəyə inamı ilə də bağlıdır.

Müstəqilliyin mənası təkcə dünən nələr yaşadığımızı xatırlamaq deyil, sabah necə bir ölkədə yaşamaq istədiyimizə dair düşünməkdir.

Çünki tarix bizə keçmişi anlamaq imkanı verir, gələcəyi isə qurmaq məsuliyyətini öz üzərimizə qoyur.

Gənclik müstəqilliyin sabahıdır. Hər bir dövlətin gələcəyi onun gənclərinin düşüncəsində, biliyində və xarakterində formalaşır. Bu gün Azərbaycan gəncliyinin qarşısında böyük imkanlarla yanaşı, ciddi vəzifələr də dayanır.

Müasir dünyada müstəqilliyi qorumaq üçün təkcə tarixi bilmək kifayət deyil. Dünyanın elmi və texnoloji yeniliklərini mənimsəmək, xarici dilləri öyrənmək, rəqəmsal bacarıqları inkişaf etdirmək, yaradıcı düşünmək və milli dəyərlərlə müasir bilikləri uzlaşdırmaq lazımdır.

Azərbaycanlı gənc dünyanın istənilən ölkəsində uğur qazana bilər. Ancaq onun uğuru doğma Vətənin inkişafına da töhfə verəndə daha geniş məna kəsb edir.

Ölkəmizin sabahı sinif otaqlarında, universitet auditoriyalarında, elmi laboratoriyalarda, istehsalat müəssisələrində, kitabxanalarda və yaradıcı insanların düşüncəsində qurulur.

Gənclərimiz tariximizi öyrənməli, müstəqilliyimizin hansı çətinliklər bahasına bərpa olunduğunu bilməli, eyni zamanda gələcəyin problemlərinə hazır olmalıdırlar. Çünki müstəqilliyin davamlılığı yalnız keçmişə ehtiramdan deyil, gələcəyə hazırlıqdan da asılıdır.

Müstəqilliyin ən böyük təminatlarından biri öz düşüncəsi, biliyi və əməyi ilə ölkəsinə fayda verən insandır.

18 oktyabr — dünənə ehtiram, sabaha çağırış
Bu gün 18 oktyabrı qeyd edərkən yaddaşımızı tarixə, düşüncəmizi gələcəyə yönəldirik. Bu gün azadlıq uğrunda mübarizə aparan insanların iradəsini xatırlayır, dövlətimizin taleyi üçün məsuliyyət daşıyan hər bir vətəndaşın rolunu düşünürük.

Bayramlar yalnız təbriklərdən və xoş sözlərdən ibarət olmamalıdır. Onlar həm də özümüzə sual vermək üçün bir fürsətdir.

Biz müstəqilliyimizin möhkəmlənməsi üçün nə edirik? Gələcək nəsillərə hansı Azərbaycanı miras qoyacağıq? Övladlarımızı yalnız keçmişimizin qəhrəmanlıqları ilə qürurlanan, yoxsa gələcəyin çağırışlarına hazır olan insanlar kimi yetişdiririkmi?

Bu sualların cavabı hər birimizin gündəlik həyatında gizlidir.

Dövlət müstəqilliyinin bərpası milli tariximizin şərəfli səhifəsidir. Onu yaşatmaq isə həmin səhifəyə yeni uğurlar, elmi nailiyyətlər, mədəniyyət inciləri, iqtisadi inkişaf və insanlarımızın rifahı ilə davam etmək deməkdir.

Müstəqillik dünənin bizə qoyduğu əmanət, bu günün bizə verdiyi məsuliyyət və sabahın bizdən gözlədiyi vəzifədir.

Azərbaycanın gələcəyi yalnız tariximizin böyüklüyü ilə deyil, bu gün gördüyümüz işlərin keyfiyyəti ilə də müəyyənləşəcək. Buna görə də hər bir vətəndaşın biliyi, vicdanı, zəhməti və məsuliyyəti müstəqilliyimizin möhkəmlənməsinə xidmət etməlidir.

Əbədi yaşa, müstəqil Azərbaycan!
Bir zamanlar azadlıq arzusu ilə yaşayan nəsillər bu gün tariximizin səhifələrində xatırlanır. Bu gün yaşayan nəsillər isə sabahın tarixini yazırlar.

Elə buna görə də 18 oktyabr yalnız keçmişi yad etmək günü deyil. Bu, milli yaddaşımızı qorumaq, dövlətçiliyimizin dəyərini anlamaq və gələcəyə daha böyük məsuliyyətlə baxmaq günüdür.

Qoy üçrəngli bayrağımız həmişə sülhün, azadlığın və milli birliyin rəmzi kimi dalğalansın! Qoy Azərbaycan torpağında hər bir insan əmin-amanlıq şəraitində yaşasın, uşaqlarımızın üzündə təbəssüm, gənclərimizin qəlbində ümid, xalqımızın həyatında rifah olsun!

Qoy müstəqilliyimiz elmin, təhsilin, ədalətin, mədəniyyətin və insan ləyaqətinin ucaldığı bir gələcəyin təməli olsun!

Unutmayaq ki, müstəqillik yalnız keçmişin bizə bəxş etdiyi tarixi nailiyyət deyil, həm də gələcək nəsillər qarşısında daşıdığımız məsuliyyətdir.

18 oktyabr — Azərbaycanımızın Dövlət Müstəqilliyinin Bərpası Günü mübarək!

Yaşa, Azərbaycan! Müstəqilliyin əbədi, gələcəyin işıqlı olsun! 🇦🇿

Yeganə Qəhrəmanova

ADPU-nun dosenti, filologiya üzrə fəlsəfə doktoru,
ATXQ İctimsi Birliyinin həmsədri,
ATA TV-nin direktoru