Bu gün xalqımızın ziyalı sərvətlərindən biri — insan orqanizminin təbibi, ruhunun isə misilsiz nəğməkarı olan şair-həkim Zakir Ağdamlının 80 illik yubileyi qeyd edilir. Sekulyar təbabətlə humanist poeziyanı öz şəxsiyyətində eyni uca məqamda birləşdirən Zakir muəllim ömrünün 80-ci zirvəsində bizə bütöv bir insanlıq və sənət dəsri keçir.

Zakir Ağdamlı uzun illər həkimlik peşəsini şərəflə icra edərək minlərlə insana şəfa bəxş etmişdir. Həkimliklə yanaşı, kiçik yaşlarından qəlbini poeziyaya bağlamış, doğulub boya-başa çatdığı Qarabağ mühitinin zəngin ədəbi-mədəni ənənələrindən bəhrələnmişdir.

Zakir Ağdamlının yaradıcılığında Vətən sevgisi, Qarabağ nisgili, torpaq təşnəliyi, doğma kəndi Papravəndin poetik vəsfı və insan mənəviyyatının tərənnümü xüsusi yer tutur.

Təbib və şairlik sintezinin nəticəsidir ki, o, insanlara təkcə həkim kimi fiziki məlhəm olmaqla kifayətlənməmiş, sözün qüdrəti ilə də könüllərə rahatlıq və mənəvi qida vermişdir. Ziyalı davranışı və səmimiyyəti ilə xalqın, ədəbi mühitin hörmətini qazanmışdır.

Bütün bu deyilənlərdən irəli gələrək Zakir Ağdamlı yaradıcılığının və şəxsiyyətinin bünövrəsində iki əsas sütun dayanır: insana sevgidən doğan həkim şəfqəti və Qarabağ torpağının genetik hafizəsindən süzülüb gələn poetik təfəkkür. Ağdamın poetik mühitində pərvəriş tapan, Ağdam torpağının təbiəti və insanları ilə nəfəs alan şair üçün həkimlik peşə, poeziya isə yaşamaq formasıdır. O, ağ xalatını geyinəndə fiziki ağrıları, qələmi əlinə alanda isə mənəvi yaraları sağaltmağa çalışıb.

Onun yaradıcılığı sadə, səmimi, lakin bir o qədər də dərin fəlsəfi qatlara malikdir. Şeirləri sadə, axıcı, el aşıq poeziyası və klassik qoşma-gəraylı ruhuna yaxın dildə yazılmışdır.
Şairin poeziyasında vətən həsrəti, insan mənəviyyatı və ömür yolunun fəlsəfəsi qırmızı xətt kimi keçir.

Zakir Ağdamlı poeziyasını səciyyələndirən nümunələrə və onların poetik təhlilinə nəzər salaq:

1. Vətən və Qarabağ nisgili:

Ağdamlı günlərim düşür yadımla,

Ruhum o dağlarda gəzir həmişə.

Mən necə yaşayım özgə adıyla,

Ürək o torpaqla döyünür eşqə.

Bu bənddə şairin mənsub olduğu torpaqla qırılmaz mənəvi teli əks olunub. İki misra arasındakı təzad — fiziki olaraq başqa yerdə yaşamaqla ruhən doğma torpaqda olmaq ziddiyyəti "ürəyin torpaqla döyünməsi" metaforası ilə tamamlanır. Şair üçün vətən sadəcə coğrafi məkan deyil, varlığın əsas şərtidir.

2. Həkimlik və poeziya sintezi:

Mən bir həkim kimi nəbzini tutdum,

Dərdin dərmanını sözdə axtardım.

İnsanın ruhunu təbib tək duydum,

Mənəvi yaraya məlhəm bağladım.

Müəllif burada özünün iki müqəddəs missiyasını — tibbi və poeziyanı ustalıqla çarpazlaşdırır. "Nəbz tutmaq" tibbi anlayışı poetik olaraq "ruhu duymaq" müstəvisinə keçirilir. Bu bənd Zakir müəllimin şəxsiyyət kredo sıdır: söz – sadəcə misra deyil, həm də mənəvi məlhəmdir.

3. Ömür fəlsəfəsi və yubiley məqamı:

İllər karvanıdır gəlib keçənlər,

İz qoymaq gərəkdir ömür yolunda.

Xalqın sevgisini qəlbə biçənlər,

Qocalmaz, ucalar elin qoynunda.

Şairin 80 illik ömür yoluna nəzər salan bu sətirlərdə fəlsəfi ümumiləşdirmə var. "İllərin karvana benzetilməsi" klassik Şərq poeziyası ənənəsinə söykənsə də, "iz qoymaq" və "xalq sevgisini biçmək" fikri sənətkarın qazandığı ən böyük mükafatı — xalq sevgisini təcəssüm etdirir.

Əziz Zakir müəllim!

Siz 80 illik şərəfli ömür yolunuzda həm həkim kimi minlərlə insana şəfa bəxş etdiniz, həm də şair kimi minlərlə qəlbə yol tapdınız. Sizin şəxsiyyətiniz saflıq, xeyirxahlıq və zəhmətkeşlik nümunəsidir. Siz Ağdam poeziya məktəbinin ruhunu, Qarabağ ziyalısının məğrurluğunu hər zaman uca tutmusunuz.

Bu gözəl yubiley gününüzdə Sizə möhkəm cansağlığı, uzun ömür, tükənməz ilham və qələminizin kəsərinin həmişə iti olmasını arzulayırıq! 80 illik zirvəniz mübarək olsun!

Yeganə Qəhrəmanova

Filologiya üzrə fəlsəfə doktoru,, ADPU-nun dosenti,
Azərbaycan-Türk Xalqları Qardaşlığı İctimai Birliyinin həmsədri,
ATA tv.az Xəbər Portalı baş direktoru