Vətəndaşları hansı dəyişikliklər gözləyir və yeni istilik sistemi ailələrin büdcəsinə necə təsir edəcək?
Azərbaycanda qazla işləyən kombi sistemlərinin gələcək taleyi yenidən gündəmə gəlib. Təsdiqlənmiş uzunmüddətli strategiyaya əsasən, 2035-ci ilədək mövcud yaşayış və kommersiya binalarında elektrik istilik nasoslarına keçid hədəfi müəyyənləşdirilib. 2060-cı ilədək isə bütün binalarda elektrik istilik nasoslarının payının 100 faizə çatdırılması nəzərdə tutulur.
Bu hədəflər Azərbaycanın enerji resurslarından daha səmərəli istifadə etməsi, təbii qaz istehlakının azaldılması və ətraf mühitə atılan istixana qazlarının məhdudlaşdırılması məqsədi daşıyır. Lakin əsas sual budur: bu dəyişikliklər vətəndaşların evlərindəki mövcud kombilərin sökülməsi ilə nəticələnəcəkmi?

MÖVCUD KOMBİLƏR DƏRHAL SÖKÜLƏCƏK?

Hazırda bütün mövcud kombilərin dərhal sökülməsini tələb edən ümumi qərar barədə məlumat yoxdur. 2035-ci il üçün müəyyənləşdirilən hədəf uzunmüddətli keçid istiqamətidir. Bu prosesin hansı mərhələlərlə həyata keçiriləcəyi, vətəndaşlar üçün konkret öhdəliklərin necə müəyyənləşdiriləcəyi və xərclərin kim tərəfindən qarşılanacağı xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Bununla yanaşı, Nazirlər Kabinetinin 24 aprel 2026-cı il tarixli qərarına əsasən, yeni layihələndirilən çoxmənzilli yaşayış binalarında fərdi istilik sistemlərinə yalnız müəyyən istisna hallarda icazə verilir. Bu hallara beş mərtəbəyədək binalar, qaz təchizatı nəzərdə tutulmayan ərazilər və istiliyin fərdi qaydada bərpa olunan enerji mənbələri hesabına təmin edildiyi mənzillər daxildir.
Beləliklə, yeni tikililərə tətbiq edilən qaydalarla mövcud mənzillərdəki kombilərin gələcək taleyini bir-birindən fərqləndirmək lazımdır.

YENİ SİSTEM VƏTƏNDAŞLARA NƏ VƏD EDİR?

Elektrik istilik nasosları düzgün layihələndirildikdə istilik enerjisinin daha səmərəli əldə edilməsinə imkan verə bilər. Mərkəzləşdirilmiş istilik sistemləri də çoxmənzilli binalarda alternativ həllərdən biri hesab olunur.
Ancaq yeni sistemin həqiqətən sərfəli olması üçün bir sıra məsələlər aydınlaşdırılmalıdır:

- İstilik nasoslarının quraşdırılması xərclərini kim qarşılayacaq?
- Aztəminatlı ailələrə və pensiyaçılara dəstək göstəriləcəkmi?
- Elektrik enerjisinin qiyməti və qış aylarında sərfiyyat ailələrin büdcəsinə necə təsir edəcək?
- Mərkəzləşdirilmiş istilik sistemi bütün mənzilləri fasiləsiz və keyfiyyətli istiliklə təmin edə biləcəkmi?
- Mövcud kombi sistemlərindən istifadə edən vətəndaşlar üçün keçid hansı qaydada həyata keçiriləcək?

Bu sualların cavablandırılması vacibdir. Çünki enerji səmərəliliyinə nail olmaqla yanaşı, əhalinin sosial vəziyyəti də nəzərə alınmalıdır.

ƏSAS MƏSƏLƏ TƏKCƏ KOMBİLƏR DEYİL, İSTİLİYİN ƏLÇATANLIĞIDIR

Qazla işləyən sistemlərdən alternativ texnologiyalara keçid uzunmüddətli enerji siyasətinin bir hissəsidir. Lakin bu dəyişikliklərin uğurlu olması üçün müvafiq infrastruktur yaradılmalı, elektrik şəbəkələrinin imkanları qiymətləndirilməli və vətəndaşlar əvvəlcədən məlumatlandırılmalıdır.
Əgər yeni istilik sistemi tətbiq ediləcəksə, onun həm texniki baxımdan etibarlı, həm də ailələr üçün iqtisadi cəhətdən əlçatan olması təmin edilməlidir.
İndi cəmiyyətin gözlədiyi əsas cavablar bunlardır: keçid necə həyata keçiriləcək, vətəndaşların üzərinə hansı öhdəliklər düşəcək və yeni sistem ailələrin kommunal xərclərini azaldacaq, yoxsa artıracaq?

Məqalə açıq mənbələrdə yayılan məlumatlar və rəsmi sənədlər əsasında hazırlanıb.

AYNURƏ ULDUZ TEYMUROVA “Atatv.az” saytının baş redaktorun birinci müavini.