Müasir şəhər həyatı bizə görünməmiş rahatlıq, sürət və imkanlar bəxş edib. Səhər tələsik aldığımız bir fincan qəhvə, dükandan plastik torbada evə daşıdığımız ərzaqlar, gün boyu açıq qalan krandan süzülən su... Bütün bunlar gündəlik həyatımızın elə təbii bir parçasına çevrilib ki, çox vaxt onların arxasında dayanan böyük eko-dramı hiss etmirik. Lakin reallıq dəyişmir: beton meşələrində formalaşan şəhər mədəniyyətimiz planetimizin gələcəyini səssizcə istehlak edir.

Şəhər mühitində ən çox gözə dəyən və bəlkə də, ən böyük ekoloji təhlükələrdən biri plastik tullantılardır. Bir neçə dəqiqəlik istifadə üçün istehsal olunan plastik qablar, pipetlər və paketlər əsrlər boyu təbiətdə parçalanmadan qalır. İronikdir ki, həyatımızı asanlaşdırmaq üçün yaradılan plastik, bu gün okeanları, torpağı və hətta nəfəs aldığımız havanı mikroplastiklər şəklində zəhərləyir. Şəhərdə bir addım atarkən aldığımız plastik su qabının əsl dəyəri onun üzərində yazılan qiymət deyil, təbiətin ödədiyi illərlə ölçülən bədəldir.

Digər tərəfdən, su israfı şəhər mədəniyyətinin ən görünməz, lakin ən acınacaqlı vərdişlərindən biridir. Düyməni sıxdıqda və ya kranı burduqda anında axan təmiz su, insanlarda onun sonsuz olduğu iluziyasını yaradır. Diş fırçalayarkən, qab yuyarkən və ya maşın təmizləyərkən boşa axıtdığımız hər damla su, əslində gələcək nəsillərin ehtiyatından çalınan bir paydır. Qlobal iqlim dəyişikliyinin və quraqlığın qapını döydüyü bir dövrdə suyun hər damlasına qənaət etmək artıq sadəcə qənaətcillik deyil, insani bir borcdur.

Bəs bu vəziyyətdən çıxış yolu nədir? Cavab sadədir: "Yaşıl düşüncə"nin cəmiyyətdə təşəkkül tapması.

Yaşıl düşüncə sadəcə ağac əkmək və ya ekoloji aksiyalarda iştirak etməkdən ibarət deyil. Bu, ilk növbədə ekoloji şüurdur – atdığımız hər addımın, etdiyimiz hər seçimin təbiətdəki əks-sədasını dərk etməkdir. Bu düşüncə tərzi gündəlik vərdişlərin kiçik, lakin təsirli dəyişiklikləri ilə başlayır:
1.İmtina etmək: Birdəfəlik plastik paketlər əvəzinə dəfələrlə istifadə oluna bilən parça çantalardan - ekobaq və termuslardan istifadə etmək.
2.Qənaət etmək: Günlük su və enerji sərfiyyatına nəzarət etmək, resursları düşünülmüş şəkildə xərcləmək.
3.Təkrar emal və təkrar istifadə: Tullantıları çeşidləmək və əşyalara ikinci həyat vermək mədəniyyətini mənimsəmək.

Cəmiyyətdə ekoloji mədəniyyətin formalaşması yalnız fərdi addımlarla bitmir; bu, məktəblərdən, ailədən və şəhər infrastrukturundan başlayan zəncirvari bir prosesdir. Şəhər mədəniyyəti yalnız hündürmərtəbəli binalar və müasir nəqliyyat sistemləri ilə ölçülmür. Həqiqi müasirlik təbiətlə harmoniyada yaşamağı bacarmaqdır.

Gələcək nəsillərə daha təmiz, yaşana bilən bir dünya qoymaq üçün böyük inqilablar etməyə ehtiyac yoxdur. Hər şey bu gün, məhz indi dəyişdirəcəyimiz bircə gündəlik vərdişdən başlayır. Təbiəti qorumaq fədakarlıq deyil, öz gələcəyimizə etdiyimiz ən böyük yatırımdır.

Yeganə Qəhrəmanova

ADPU-nun dosenti,
Filologiya üzrə fəlsəfə doktoru,
Azərbaycan-Türk Xalqları Qardaşlığı İctimai Birliyinin həmsədri,
ATA TV-nin direktoru