Məktəblərin açılması ilə şəhərlərdə nəqliyyatın hərəkət intensivliyi əhəmiyyətli dərəcədə artır. Səhər saatlarında valideynlərin övladlarını məktəbə aparması, insanların işə getməsi və ictimai nəqliyyatdan istifadənin çoxalması yollarda əlavə sıxlıq yaradır. Bununla yanaşı, metro stansiyalarının müvəqqəti bağlanması və şəhərdə ralli yarışlarının keçirilməsi nəqliyyat yükünü daha da artıraraq tıxac problemini kəskinləşdirə bilər. Belə vəziyyətlərdə əvvəlcədən düşünülmüş və koordinasiyalı tədbirlərin görülməsi zəruridir.

İlk növbədə, metro stansiyalarının bağlanması ilə əlaqədar sərnişinlərin alternativ nəqliyyat vasitələri ilə fasiləsiz daşınması təmin edilməlidir. Bağlanan stansiyaların yaxınlığında açılan əlavə metro avtobuslarının hərəkət qrafiki maksimum dərəcədə sıxlaşdırılmalı, həmin marşrutların ən yaxın və kəsmə yollardan keçməsi təmin olunmalı, digər avtobusların da sayı və hərəkət tezliyi artırılmalıdır. Xüsusilə səhər və axşam pik saatlarında avtobusların intervalının azaldılması insanların şəxsi avtomobillərdən istifadə etməsinin qarşısını ala bilər. Ən vacib məsələlərdən biri avtobus yollarına şəxsi avtomobillərin girişinin qadağan edilməsidir. Bu, sərnişinlərin işə, təhsil müəssisələrinə və gedəcəkləri ünvanlara vaxtında çatmasına səbəb olar, süni tıxacların və sosial gərginliyin yaranmasını azaldar.

Xüsusilə məktəblərin açılması ilə bağlı məktəb ətrafında nəqliyyatın düzgün təşkilinə xüsusi diqqət yetirilməlidir. Valideynlərin avtomobillərini məktəbin qarşısında saxlaması və uşaqları yolun hərəkət hissəsində düşürməsi qısa müddətdə belə ciddi sıxlıq yarada bilər. Buna görə məktəblərin yaxınlığında təhlükəsiz sərnişin düşürmə və götürmə zonaları yaradılmalı, avtomobillərin uzun müddət dayanmasına icazə verilməməlidir. Eyni zamanda, məktəblərin ətrafında yol hərəkətini tənzimləyən əməkdaşların sayının artırılması faydalı olar.

Ralli yarışlarının keçirildiyi günlərdə isə yolların əvvəlcədən bağlanması və hərəkətin alternativ istiqamətlərə yönləndirilməsi barədə əhali vaxtında məlumatlandırılmalıdır. Sürücülərə hansı yolların bağlanacağı, hansı küçələrdən istifadə etməyin mümkün olduğu və alternativ marşrutların haradan keçdiyi əvvəlcədən bildirilməlidir. Bunun üçün elektron lövhələrdən, mobil tətbiqlərdən, sosial şəbəkələrdən və kütləvi informasiya vasitələrindən istifadə etmək olar.

Yarış günlərində yaxın ərazilərdə yerləşən ali və orta təhsil müəssisələrində dərslərin onlayn şəkildə keçirilməsi də vacib tədbirlər sırasındadır

Bundan başqa, tədbir günlərində şəxsi avtomobillərdən istifadənin azaldılması üçün ictimai nəqliyyatın imkanları genişləndirilməlidir. İnsanlara avtomobillərini şəhərin kənarında və ya müəyyən edilmiş dayanacaqlarda saxlayaraq ictimai nəqliyyatdan istifadə etmək imkanı yaradılarsa, mərkəzi küçələrdə avtomobillərin sayı azala bilər.

Ən vacib məsələlərdən biri isə bütün bu tədbirlərin bir-birindən ayrı deyil, vahid plan əsasında həyata keçirilməsidir. Məktəblərin açılması, metro stansiyalarının bağlanması və ralli yarışlarının eyni vaxta düşməsi əvvəlcədən nəzərə alınmalı, nəqliyyat axınının hansı istiqamətlərdə artacağı hesablanmalıdır. Nəqliyyat qurumları, polis, bələdiyyələr və tədbirin təşkilatçıları koordinasiyalı fəaliyyət göstərməlidirlər.

Nəticə etibarilə, tıxacların tamamilə aradan qaldırılması hər zaman mümkün olmasa da, onların minimuma endirilməsi mümkündür. Bunun üçün alternativ avtobusların artırılması, avtobus yollarının açıq olması, məktəb ətrafında hərəkətin düzgün təşkili, yolların əvvəlcədən planlaşdırılması, sürücülərin vaxtında məlumatlandırılması və ictimai nəqliyyata üstünlük verilməsi əsas tədbirlərdir. Ən başlıcası isə nəqliyyat probleminə yalnız tıxac yarandıqdan sonra deyil, problem yaranmamışdan əvvəl planlı şəkildə yanaşmaqdır.

Yeganə Qəhrəmanova

Filologiya üzrə fəlsəfə doktoru,, ADPU-nun dosenti,
Azərbaycan-Türk Xalqları Qardaşlığı İctimai Birliyinin həmsədri,
ATA tv.az Xəbər Portalı baş direktorunun l müavini