Bir ananın gözləri yollarda qaldı, bir kəndin hafizəsinə isə 32 il davam edən ağır bir sükut çökdü... Qərbi Azərbaycanın Zəngəzur mahalı, Qafan rayonunun Dovrus kəndində dünyaya göz açan, uşaqlıqdan atasızlığın, ehtiyacın və kasıblığın nə olduğunu dadan Səfəralı Səfərovun ömür yolu lap gənc yaşlarından sınaqlarla dolu idi. Anasının min bir əziyyətlə, min bir zəhmətlə boya-başa çatdırdığı Səfəralı Vətən torpaqlarının müdafiəsinə yollanarkən arxasında yalnız doğmalarını deyil, əziz anasının ümidlərini buraxmışdı. Lakin taleyinə Birinci Qarabağ müharibəsinin ən ağır nisgili – itkinlik düşdü. 32 il boyunca nə bir xəbər gəldi, nə də tutunacaq bir iz tapıldı...

Zəfər savaşımızdan sonra neçə-neçə gözü yollarda qalan ailələrimiz kimi Səfəralının da ailəsinin qapısı döyüldü. 32 il sonra şəhid Səfəralının nəşi tapılaraq Sumqayıt Şəhidlər xiyabanında dəfn olundu.

Bu gün, 2026-cı il sentyabr ayının 20-də Sumqayıt Şəhidlər xiyabanında keçirilən anım tədbiri yalnız bir şəhidin xatırlanması mərasimi deyil, həm də otuz iki illik həsrətin, ümidlə qovuşan hüznün və milli qürurun təcəssümü idi.

Səfəralının doğulub boya-başa çatdığı Dovrus kəndinin Vətən torpaqları uğrunda canından keçən 3 şəhidi var: itkin şəhid Səfəralı Səfərov, itkin şəhid Camal Qəhrəmanov və 44 günlük Vətən müharibəsində qəhrəmanlıq göstərən Zəfər şəhidi Orxan Qəhrəmanov. Bu anım günü şəhidimiz Səfəralı ilə bərabər onların da əziz xatirəsinin yad edilməsinə vəsilə oldu.

Tədbirdə şəhidin bacı və qardaşları, yaxınları, Dovrus kənd sakinləri, eləcə də ziyalılar, media və ictimaiyyət nümayəndələri bir araya gəlmişdilər. Bütöv Azərbaycan Televiziyasının təsisçi-redaktoru Tamxil Ziyəddinoğlu, ATA TV və İctimai Xəbər Agentliyinin təsisçi-direktoru Rasafil Bayramov, Qərbi Azərbaycan İcması Qafan rayon Qadınlar Şurasının əməkdaşları Pərvanə Zəngəzurlu və Məryəm Nağdəliyeva, Daxili Qoşunların Veteranlar Şurasının sədr müavini Səfxan Bayramov, ADNSU-nun əməkdaşı, dosent Səadət Zeynalova, Dovrus kənd İcmasının rəhbəri Paşa İmranoğlu, ADPU-nun dosenti, Azərbaycan-Türk Xalqları Qardaşlığı İctimai Birliyinin həmsədri, Dovrus kənd Qadınlar İcmasının sədri Yeganə Qəhrəmanova, ictimai fəal Şövkət Cavadova, şairə Nüşabə Şirin, şəhidimizin dayısı qızı Reyhan Orucova və digərləri çıxış edərək şəhidliyin ali zirvə olmasından, itkinliyin, əzizindən illərlə xəbərsiz qalmağın ağır mənəvi yükündən söz açdılar, tezliklə kəndin digər itkin gənci Camal Qəhrəmanovun da xəbərinin alınmasını, doğmalarına qovuşmasını arzuladılar.
Mərasimdə ən təsirli və ürəkdağlayan anlardan biri şəhidin bacısı Gülçöhrə Abdullayevanın çıxışı zamanı yaşandı. Ziyarətə gələnlərə dərin minnətdarlığını bildirən Gülçöhrə xanım, ömür boyu oğul həsrəti ilə yanan, gözləri qapıda qalan anasının acı taleyini xatırlatdı. Anası Səfəralının yolunu gözləyə-gözləyə dünyasını dəyişsə də, övladlıq və bacılıq borcu yarımçıq qalmadı: 32 ildən sonra Səfəralının nəşi tapılanda qardaş-bacıları onun şəhid olduğu müqəddəs torpaqdan bir ovuc gətirərək ananın məzarı üzərinə səpdilər. Bu, iki həsrətli ruhun — ananın və oğlun – ruhən qovuşduğu ən ali məqam an idi. Gülçöhrə xanım qardaşının xatirəsini əbədiləşdirmək üçün ömrünün sonunadək çalışacağını, onun adını hər zaman uca tutacağını bildirdi.

Səfəralı Səfərovun taleyi Zəngəzurun, Qafanın, Dovrusun və bütöv Azərbaycanın azadlıq salnaməsidir. O, kasıb bir komada böyüdü, anasının fədakarlığı ilə boy atdı və Vətən uğrunda canından keçərək əbədiyyətə qovuşdu. Bu gün Sumqayıt Şəhidlər Xiyabanında ucalan məzarı yalnız Səfəralının deyil, həm də onun yolunu gözləyən bütün anaların və Zəngəzur həsrətli insanların fəxarət abidəsidir.

Şəhidlərimizin ruhu şad, məkanı cənnət olsun!

Yegane Qehremanova

Filologiya üzrə fəlsəfə doktoru,, ADPU-nun dosenti,
Azərbaycan-Türk Xalqları Qardaşlığı İctimai Birliyinin həmsədri,
ATA tv.az Xəbər Portalının direktoru