• Ana səhifə
  • Haqqımızda
  • Reklam
  • Əlaqə
  • Gündəm
  • Siyasət
  • İqtisadiyyat
  • Cəmiyyət
  • Araşdırma
  • Hadisə
  • Müsahibə
  • Mədəniyyət
  • Dünya
  • İdman
  • Maraqlı
  • Video
  • Gündəm
  • Siyasət
  • İqtisadiyyat
  • Cəmiyyət
  • Araşdırma
  • Hadisə
  • Müsahibə
  • Mədəniyyət
  • Dünya
  • İdman
  • Maraqlı
  • Video

Azadlığın Təbriz sədası: Səttar xan hərəkatının tarixi və mənəvi gücü

Cəmiyyət

Сегодня, 16:45

Azadlığın Təbriz sədası: Səttar xan hərəkatının tarixi və mənəvi gücü

XX əsrin əvvəlləri Şərq dünyası üçün dərin oyanış, köhnə qaydaların sarsılması və xalqların öz taleyinə sahib çıxmaq uğrunda mübarizə dövrü idi. Bu oyanışın ən parlaq, ən dramatik və eyni zamanda ən şərəfli səhifələrindən biri məhz Cənubi Azərbaycanda – Təbrizdə yazıldı. Tarixə Məşrutə inqilabı kimi düşən bu hərəkatın ürəyi Təbrizdə döyünürdü, o ürəyə nəfəs verən, onu sönməyə qoymayan isə xalqın içindən çıxmış sadə bir insan – Sərdari-Milli Səttar xan idi.
Səttar xan hərəkatını sadəcə silahlı bir üsyan və ya hakimiyyət dəyişikliyi uğrunda mübarizə kimi qiymətləndirmək onun tarixi miqyasını kiçiltmək olardı. Bu, hər şeydən əvvəl, zülmə və mütləqiyyətə qarşı insan ləyaqətinin üsyanı idi. Əsrlər boyu Qacarlar sülaləsinin despotizmi, xarici dövlətlərin yarımmüstəmləkə siyasəti və feodal özbaşınalığı altında əzilən xalq artıq "qanun", "ədalət" və "parlament" (məşrutə) tələb edirdi. Təbriz bu tələbin təkcə carçısı deyil, həm də sonuncu qalası oldu.
1908-ci ilin iyununda Məhəmmədəli şah Rusiya kazak briqadasının köməyi ilə Tehranda parlamenti topa tutub dağıtdıqda, ölkənin hər yerində azadlıq işığı sönmüş kimi görünürdü. Bütün şəhərlər təslim olduğu bir vaxtda, yalnız Təbriz baş əymədi. Məhz bu məqamda Səttar xanın liderlik fenomeni bütün əzəməti ilə üzə çıxdı. O, nə peşəkar hərbçi idi, nə də siyasi nəzəriyyəçi. Lakin onun daxilindəki sarsılmaz ədalət hissi, Vətən sevgisi və xalqına olan sonsuz bağlılığı onu böyük bir sərkərdəyə çevirdi. Şah qoşunlarının ağ bayraq qaldırmaq tələbinə cavab olaraq Səttar xanın öz silahdaşları ilə birlikdə küçələrdəki ağ bayraqları endirməsi, tarixin gedişatını dəyişən simvolik və taleyüklü bir addım idi.
Təbriz üsyanının və Səttar xan hərəkatının ən mühüm xüsusiyyəti onun ümumxalq və beynəlmiləl xarakter daşıması idi. Təbriz səngərlərində təkcə cənublu azərbaycanlılar deyil, Şimali Azərbaycandan gəlmiş könüllülər – Məmməd Əmin Rəsulzadə, Üzeyir Hacıbəyli kimi ziyalıların qələm dəstəyi ilə yanaşı, qonşu ölkələrdən də əli silah tutan qəhrəmanlar çiyin-çiyinə vuruşurdu. Bu, azadlıq ideyasının sərhəd tanımadığının sübutu idi. Eyni zamanda, hərəkatın daxili nizam-intizamı diqqətəlayiqdir: aylarla mühasirədə qalan, aclıq və səfalət içində boğulan Təbrizdə Səttar xanın qətiyyəti sayəsində nə bir qarət hadisəsi baş verdi, nə də dinc əhaliyə zərər toxundu. O, silahı yalnız zalıma qarşı qaldırır, məzlumu isə öz canı bahasına qoruyurdu.
Lakin Səttar xan hərəkatının taleyi həm də Şərq inqilablarının acı reallığını özündə əks etdirir. Xarici müdaxilələr – Çar Rusiyasının və İngiltərənin regiondakı imperialist maraqları, eləcə də daxili xəyanətlər hərəkatın qarşısını kəsdi. Təbrizə daxil olan rus qoşunları və Tehran hökumətinin hiyləgər siyasəti nəticəsində Səttar xan və onun sadiq silahdaşı Bağır xan Təbrizdən uzaqlaşdırılaraq Tehrana aparıldı. Atabəy bağında baş verən məlum xain hücum və Səttar xanın ayağından ağır yaralanması təkcə bir qəhrəmanın fiziki cəhətdən sıradan çıxarılması deyil, həm də bir millətin azadlıq arzusuna vurulan zərbə idi.
Bu gün Səttar xan hərəkatını təhlil edərkən belə bir nəticəyə gəlirik: bu hərəkat zahirən məğlub edilsə də, mənəvi və tarixi baxımdan tam qələbə qazandı. Səttar xan sübut etdi ki, əsarətə alışmayan, azadlığı canından üstün tutan bir xalqı heç bir imperiya və heç bir despotizm əbədi olaraq diz çökdürə bilməz. Onun qoyduğu irs sonrakı onilliklərdə Şeyx Məhəmməd Xiyabani və Seyid Cəfər Pişəvəri hərəkatlarının, ümumilikdə isə Azərbaycan milli oyanışının təməl daşına çevrildi.
Səttar xan adı bu gün də azadlıq, qürur və əyilməzlik rəmzidir. Təbrizin dar küçələrindən ucalan o azadlıq sədası zamanın sınağından çıxaraq bu gün də milli yaddaşımızda əks-səda verir və bizə azadlığın heç vaxt hədiyyə edilmədiyini, onun yalnız Səttar xan kimi qəhrəmanların iradəsi ilə qazanıldığını xatırladır.
Ruhu şad olsun!

Yeganə Qəhrəmanova

Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universiteti
Filologiya üzrə fəlsəfə doktoru

ATXQ İctimai Birliyinin həmsədri

İctimai Xəbər Agentliyi və ATA TV-nin direktoru

Paylaş:
Digər xəbərlər

Cəmiyyət

2-10-2026, 16:14

YAP-ın VIII Qurultayı keçirilib, İlham Əliyev çıxış edib - YENİLƏNİB

Gündəm / Cəmiyyət

29-09-2026, 10:35

AYƏTXAN ZİYAD - 75

Gündəm / Cəmiyyət

22-08-2026, 13:09

İnsanın içindəki sonsuz məhkəmə: Hötenin "Faust"u və Hüseyn Cavidin "İblis"i - Adəm İsmayıl BAKUVİ

Gündəm / Siyasət

8-11-2026, 13:00

Zəfərə aparan yol: Xalq, Ordu və Liderin sarsılmaz birliyi - TƏHLİL

Gündəm / Siyasət

17-09-2026, 11:53

Tarixi irsdən beynəlxalq həmrəyliyə - Azərbaycanın İslam dünyasındakı yeri - ŞƏRH

Araşdırma
Azərbaycanda artan işsizlik və formal keçirilən əmək yarmarkaları...
Mehriban Əliyeva sosial şəbəkə hesabında Konstitusiya Günü münasibətilə paylaşım edib
EVLƏRDƏ KOMPÜTERLƏRİN UÇOTU: STATİSTİK ARAŞDIRMA, YOXSA ŞƏXSİ HƏYATA MÜDAXİLƏ?
AZƏRBAYCANA 85,9 MİLYON DİRİ HƏŞƏRAT İDXAL EDİLİB – BU CANLILAR KİMİN SİFARİŞİ İLƏ GƏTİRİLİB VƏ HARADA İSTİFADƏ OLUNUR?
Azərbaycandan Ukraynaya 1,5 milyon dollarlıq elektrik avadanlıqlarından ibarət humanitar yardım çatdırılıb
NATƏMİZLİKDƏN TƏMİZLİYƏ GEDƏN YOL: XOCASƏNDƏ ATA-TV.az VƏ AZAD-TV.az-ın SƏSİ HƏR ZAMANKI KİMİ EŞİDİLDİ!
Hadisə
Вчера, 15:34
Bakıda obyektdə yanğın baş verib
Вчера, 09:15
Dövlət sərhədini pozmağa cəhd edən "paratrike" uçuş aparatı zərərsizləşdirilib
14-11-2026, 16:01
Ramanada avtomobildən 6 min manat oğurlamaqda şübhəli bilinən şəxs saxlanılıb
14-11-2026, 14:58
Sumqayıtda beş avtomobil toqquşub, xəsarət alanlar var
14-11-2026, 09:55
Füzulidə avtoqəza olub, 3 nəfər ölüb, 4-ü xəsarət alıb
13-11-2026, 17:08
Bakıda kafedə insident olub, saxlanılanlar var
Son xəbərlər
  • Сегодня, 18:57
    Tahir Budaqov oğlunu evləndirdi – YAP-ın bəzi deputatları və funksionerləri dəvətsiz qaldı
  • Сегодня, 18:03
    Lənkəranda üç ailənin yaşadığı ev yanıb, 8 nəfər xilas edilib
  • Сегодня, 17:36
    İlham Əliyev Almaniyanın xarici işlər nazirini qəbul edib
  • Сегодня, 16:50
    MM saatlıq əməkhaqqı sisteminin tətbiqi barədə dəyişiklikləri ilk oxunuşda qəbul edib
  • Сегодня, 16:45
    Azadlığın Təbriz sədası: Səttar xan hərəkatının tarixi və mənəvi gücü
  • Сегодня, 16:17
    Prezident AMB-nin maliyyə qurumlarına nəzarət funksiyalarının artırılmasını təsdiqləyib
  • Сегодня, 16:04
    Prezident Azərbaycanla Özbəkistan arasında əbədi dostluq haqqında Müqaviləni təsdiqləyib
  • Сегодня, 15:36
    17 Noyabr – Milli oyanışdan müstəqilliyə uzanan şərəfli yol
  • Сегодня, 15:35
    EVİN ƏMƏYİNİ DƏ HESABLAYIN: QADININ ZƏHMƏTİNƏ MAAŞ YAZIN!
  • Сегодня, 15:34
    Paytaxt işığı və unudulan torpaq: Regionlarda məşğulluq böhranını necə aşmalı?
  • Сегодня, 15:28
    Zelenski Krım körpüsünun vurulması ilə bağlı əməliyyatın təfərrüatlarını açıqlayıb
  • Сегодня, 14:44
    Mərhum bəstəkar Arif Mirzəyevin xanımı Prezident İlham Əliyevə təşəkkür edib
  • Сегодня, 13:21
    Milli Məclis gələn ilin dövlət büdcəsini I oxunuşda qəbul edib
  • Сегодня, 12:57
    Sabah 19 dərəcə isti olacaq, Bakıətrafı ərazilərə az yağış yağacaq
  • Сегодня, 12:40
    Milli Dirçəliş Günümüz mübarək!
  • Сегодня, 12:14
    Milli Məclisdə ​turizm üzrə təhsil müddətinin üç ilə endirilməsi təklif olunub
  • Сегодня, 11:34
    Kamran Əliyev Beynəlxalq Prokurorlar Assosiasiyasının 62-ci iclasında iştirak edib
  • Сегодня, 11:25
    Azadlığa aparan İlk addım: 17 Noyabr Milli Dirçəliş Günü
  • Сегодня, 10:59
    Oman və İranın XİN başçıları dəniz dəhlizlərinin təhlükəsizliyini müzakirə ediblər
  • Сегодня, 10:30
    Anar Əliyev Naxçıvanda vətəndaşları qəbul edəcək
  • Сегодня, 09:51
    Azərbaycan neftinin qiyməti 100 dollardan aşağı düşüb
  • Сегодня, 09:39
    Mehriban Əliyeva sosial media hesablarında Milli Dirçəliş Günü ilə bağlı paylaşım edib
  • Сегодня, 09:07
    Prezidentin sosial şəbəkə hesablarında Milli Dirçəliş Günü ilə bağlı paylaşım olunub
  • Сегодня, 08:55
    Azərbaycanda Milli Dirçəliş Günüdür
  • Сегодня, 00:00
    17 Noyabr – Milli Dirçəliş Günü: Azadlığa aparan yolun başlanğıcı
  • Вчера, 23:44
    Azərbaycan Avropa münasibətlərində yeni strateji mərhələ və genişlənən əməkdaşlıq imkanları
  • Вчера, 21:22
    Bakı Gəmiqayırma Zavodunda işçilərin şikayətləri niyə nəticəsiz qalır? Aylardır gündəmdə olan problemlər hələ də həllini tapmayıb
  • Вчера, 18:52
    "Reuters": 38 ölkə Ukraynada nüvə qəzası riskinin artdığı barədə xəbərdarlıq edib
  • Вчера, 18:22
    Azərbaycan və Böyük Britaniya regional təhlükəsizlik məsələlərini müzakirə edib
  • Вчера, 17:34
    Ukraynada müharibənin atəşkəsdən başlayan həlli – torpaq güzəşti, NATO-ya üzvlük avantürası
  • Вчера, 16:57
    Azərbaycanda bəzi ərazilərdə sabah güclü külək əsəcək - Xəbərdarlıq
  • Вчера, 16:07
    Deputat rus dilində təhsilin dövlət büdcəsindən maliyyələşdirilməsinin dayandırılmasını təklif edib
  • Вчера, 15:34
    Bakıda obyektdə yanğın baş verib
  • Вчера, 14:34
    Kreml: Krım körpüsünə dəyən ziyan qiymətləndirilir
  • Вчера, 14:05
    Növbəti "Yüksəliş" müsabiqəsi üçün bir milyon manat ayrılır - Sərəncam
Daha çox
  • Ana səhifə
  • Haqqımızda
  • Reklam
  • Əlaqə
Sosial şəbəkələrimiz:
  • Təsisçi və Baş redaktor: Rasafil Bayramov
  • Baş redaktorun I müavini: Aynurə Ulduz
  • Məsul katib: Almaz Yaşar
  • Redaktor: Yeganə Qəhrəmanova
  • Foto-operator: Mirəli Bayramov
  • Telefon: (+99450) 328 10 58
  • E-mail: rbayramov_az@mail.ru
  • Gündəm
  • Siyasət
  • İqtisadiyyat
  • Cəmiyyət
  • Hadisə
  • Müsahibə
  • Araşdırma
  • Mədəniyyət
  • Dünya
  • İdman
  • Maraqlı
  • Video
Müəllif hüquqları qorunur. Atatv.az-ın məlumatlarından istifadə etdikdə istinad mütləqdir. Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.
  • Ana səhifə
  • Haqqımızda
  • Reklam
  • Əlaqə