Universitetə qəbul olmaq bir gənc üçün böyük mərhələnin başlanğıcıdır. İllərlə təhsil alan tələbə diplomunu əldə etdikdən sonra isə qarşısında başqa bir sual dayanır: öz ixtisası üzrə harada işləyəcək?
Təəssüf ki, bu sualın cavabı hər məzun üçün müsbət olmur. Ali təhsilini başa vuran, lakin ixtisası üzrə iş tapa bilməyən gənclər bəzən marketdə satıcı, fəhlə və ya tamam başqa sahədə çalışmağa məcbur olurlar. Halal zəhmətin hər biri dəyərlidir. Amma illərlə müəyyən ixtisas üzrə təhsil alan gəncin qazandığı bilik və bacarıqların öz sahəsində tətbiq olunması daha məqsədəuyğundur.
Məsələnin miqyası isə rəqəmlərdə də özünü göstərir. Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatına görə, 2025/2026-cı tədris ilinin əvvəlində Azərbaycanda 64 orta ixtisas təhsili müəssisəsində 65,8 min tələbə təhsil alıb. Ali təhsil və tibb müəssisələrində isə 261,6 min Azərbaycan vətəndaşı təhsil alıb. Bu, ümumilikdə 327,4 min tələbə deməkdir.
Bu qədər gəncin təhsil aldığı bir ölkədə onların məzun olduqdan sonra əmək bazarına necə daxil olacağı əvvəlcədən düşünülməlidir. Tələbə universiteti bitirdikdən sonra iş axtarışında tək qalmamalıdır.
Bu baxımdan, məzunların ixtisaslarına uyğun işlə təmin olunması üçün daha konkret mexanizmlərə ehtiyac var. Universitetlərin nəzdində məzunların işə yönləndirilməsi sistemi yaradıla, dövlət və özəl müəssisələrlə əməkdaşlıq gücləndirilə bilər. Tələbə məzun olduqda onun ixtisasına uyğun mövcud iş imkanları barədə məlumatı və real seçim imkanları olmalıdır.
Xüsusilə təyinat sistemi bu məsələdə mühüm rol oynaya bilər. Məzun dövlət və ya özəl sektorda öz ixtisasına uyğun işə yönləndirilməli, universitetdə aldığı təhsil əmək bazarında real qarşılıq tapmalıdır.
Çünki bir gənc dörd, beş və ya daha çox il təhsil alır. Bu müddətdə ailəsi onun təhsilinə və gələcəyinə maddi və mənəvi sərmayə qoyur. Həmin zəhmətin nəticəsi yalnız diplom olmamalıdır.
Təhsilin məqsədi sadəcə diplom vermək deyil. Məqsəd həm də həmin diplomun arxasında real peşə, iş və gələcək dayanmasını təmin etməkdir.
Gənclərimiz universiteti bitirdikdən sonra ixtisaslarından kənar sahələrdə işləməyə məcbur qalmamalıdır. Onların illərlə qazandığı bilik ölkənin əmək bazarında istifadə olunmalı, gənc öz peşəsi üzrə işləmək və gələcəyini qurmaq imkanı əldə etməlidir.
Gənclərimizin təhsili, əməyi və ailələrinin çəkdiyi xərc hədər getməməlidir. Diplom sadəcə kağız parçası deyil, gəncin gələcəyinə açılan qapı olmalıdır.
Bu qapı isə sadəcə açıq görünməməli, həqiqətən açıq olmalıdır. Elə açıq olmalıdır ki, universiteti bitirən hər bir gənc öz biliyi, zəhməti və bacarığı ilə həmin qapıdan keçə bilsin, öz ixtisası üzrə yolunu tapa bilsin və gələcəyini inamla qura bilsin.
Çünki bu günün tələbəsi sabahın müəllimi, həkimi, mühəndisi, hüquqşünası, iqtisadçısı, jurnalisti, alimi, dövlət qulluqçusu və müxtəlif sahələr üzrə mütəxəssisidir. Bu gənclər yalnız öz ailələrinin deyil, bütövlükdə cəmiyyətimizin və dövlətimizin gələcəyidir.
Gənclərə yol açmaq — əslində dövlətin gələcəyinə yol açmaqdır.
İnanıram ki, gənclərimizə yaradılan imkanlar onların yalnız işlə təmin olunması ilə məhdudlaşmamalıdır. Onlar gələcəkdə dövlət idarəçiliyində layiqli yer tutmalı, ölkəmizin müxtəlif sahələrində öz bilik və bacarıqları ilə xidmət göstərməli, Azərbaycanın adını xaricdə də layiqincə təmsil etməlidirlər.
Ölkəsini, dövlətini, xalqını və torpağını sevən savadlı, peşəkar və məsuliyyətli gənclərin yetişməsi Azərbaycanın inkişaf yolunun daha da möhkəmlənməsinə xidmət edər. Belə gənclər dövlətimizin idarəçiliyində, elmində, təhsilində, iqtisadiyyatında, mədəniyyətində və beynəlxalq platformalarda Azərbaycanın layiqli təmsilçilərinə çevrilə bilərlər.
Dövlət gücləndikcə onun gənclərinin də dünyada öz sözünü deməsi, öz biliyi və peşəkarlığı ilə seçilməsi vacibdir. Arzumuz budur ki, Azərbaycan dövlətlər arasında yalnız inkişaf edən ölkə kimi deyil, savadlı, peşəkar və gələcəyə inamla baxan gəncləri ilə seçilən güclü dövlət kimi daha parlaq mövqeyə yüksəlsin.
Mən ümid edirəm ki, dövlətini sevən, xalqını sevən, torpağını sevən və gələcəyimizi düşünən aidiyyəti qurumlar bu fikirlə razılaşacaqlar. Ən əsası isə bu düşüncə yalnız arzu olaraq qalmayacaq.
Arzu əmələ çevrilməli, fikir real mexanizmə çevrilməli, gənclərin gələcəyinə açılan qapı həqiqətən açıq olmalıdır.
Bu məqsədin həyata keçirilməsi üçün göstərilən hər bir dəyərli zəhmət, hər bir vicdanlı addım və hər bir ədalətli qərar gələcəyimizə qoyulan sərmayədir.
Gəncə yol göstərmək, ona imkan yaratmaq və əməyini dəyərləndirmək — gələcəyimizi dəyərləndirməkdir.
Ümid edirəm ki, bu məsələyə yalnız statistika və rəqəmlər kimi deyil, insan taleyi, gənclərin gələcəyi və dövlətimizin inkişafı məsələsi kimi yanaşılacaq.
Çünki güclü dövlətin güclü gələcəyi savadlı, peşəkar, işlə təmin olunmuş və öz ölkəsinə fayda vermək imkanı əldə etmiş gənclərdən başlayır.

Şair, Jurnalist , yazıçı -publisist
Aynurə Ulduz “AtaTv.az” saytının baş redaktotun birinci müavini.