Dünya ədəbiyyatı müxtəlif xalqları birləşdirən görünməz körpüdür. Bu körpünün möhkəmlənməsində tərcüməçilərin, yazıçıların və alimlərin böyük rolu var. Azərbaycan şərqşünaslıq elminin görkəmli nümayəndəsi, professor Aida İmanquliyeva da Şərq ilə Qərb arasında ədəbi və elmi əlaqələrin inkişafına mühüm töhfə verən alimlərdəndir. Onun elmi fəaliyyəti ərəb ədəbiyyatının zəngin dünyasını Azərbaycan oxucusuna daha yaxından tanıtmaqla yanaşı, Şərq ədəbi fikrinin dünya mədəniyyətindəki yerini anlamağa imkan yaratdı.
Aida İmanquliyevanın tədqiqatlarının əsas istiqamətlərindən biri yeni ərəb ədəbiyyatı və onun Qərb ədəbi-mədəni mühiti ilə əlaqələri idi. O, vətənlərindən uzaqda yaşayan ərəb yazıçılarının yaratdığı ədəbi irsi — dərindən araşdırırdı. Bu ədəbiyyatın formalaşmasında ABŞ-da, o cümlədən Nyu-Yorkda fəaliyyət göstərən ərəb mühacir yazıçılarının xüsusi yeri vardı. Onlar Şərqin mənəvi dəyərlərini Qərbin yeni bədii düşüncə meyilləri ilə birləşdirərək ədəbiyyata fərqli nəfəs gətirmişdilər.

Onun “Mixail Nüaymə və «Qələmlər birliyi»”, “Cübran Xəlil Cübran” və “Yeni ərəb ədəbiyyatı korifeyləri” adlı monoqrafiyaları bu sahənin öyrənilməsində mühüm mərhələ təşkil edir. Yetmişdən çox elmi məqalənin müəllifi olan alim ərəb ədəbiyyatının Azərbaycan elmi mühitində daha dərindən tanınmasına və beynəlxalq şərqşünaslıqda ölkəmizin nüfuzunun artmasına töhfə vermişdir.
Aida İmanquliyevanın elmi irsini fərqləndirən cəhət onun ədəbiyyata yalnız mətnlər toplusu kimi yanaşmaması idi. O, əsərlərin arxasında dayanan düşüncə tərzini, mədəni qarşılıqlı təsirləri və insanın mənəvi axtarışlarını araşdırırdı. Bu yanaşma Şərq ilə Qərb arasında fərqləri qabartmaqdan daha çox, onların bir-birini necə zənginləşdirdiyini göstərirdi.
Bu gün Nyu-Yorkla Bakı arasında düşüncə körpüsünü xatırladan həmin elmi irs öz aktuallığını qoruyur. Çünki mədəniyyətlər arasında dialoq, qarşılıqlı anlaşma və mənəvi yaxınlıq hər dövrdə vacibdir. Aida İmanquliyevanın ən böyük elmi uğuru isə uzaq coğrafiyaları yaxınlaşdırmaqla yanaşı, Azərbaycan elmini dünya ədəbiyyatının geniş xəritəsində layiqli mövqeyə çıxarmaq idi. Onun açdığı yol sübut edir ki, böyük alimlər yalnız keçmişi araşdırmır, gələcək nəsillərin dünyanı daha dərindən anlamasına da imkan yaradır.

Yeganə Qəhrəmanova

ADPU-nun dosenti, filologiya üzrə fəlsəfə doktoru,
ATXQ İctimai Birliyinin həmsədri,
ATA TV-nin direktoru