Uşaq evləri... Bu sözlərin arxasında neçə-neçə taleyin, yarımçıq qalmış uşaqlığın, qayğıya və sevgiyə ehtiyac duyan körpə qəlblərin hekayəsi dayanır. Hər bir uşaq isti ailə mühitində böyüməyə, valideyn sevgisi görməyə, təhlükəsiz gələcəyə sahib olmağa layiqdir. Bəs ailə qayğısından məhrum qalan uşaqların bugünkü vəziyyəti necədir?

Azərbaycanda valideyn himayəsindən məhrum olmuş uşaqların dövlət müəssisələrində yerləşdirilməsi, onların sosial müdafiəsi və gələcək həyata hazırlanması mühüm sosial məsələlərdəndir. Bu mövzuda yalnız müəssisələrin fəaliyyəti deyil, uşaqların hansı səbəblərdən ailələrindən ayrı düşməsi, onlara yaradılan şərait və cəmiyyətə inteqrasiyası da araşdırılmalıdır.

Rəsmi məlumatlarda 2024-cü ilin əvvəlinə ölkədə 15 körpələr və uşaq evinin fəaliyyət göstərdiyi, həmin müəssisələrdə 933 uşağın olduğu bildirilirdi. Bununla yanaşı, valideynlərini itirmiş və ya valideyn himayəsindən məhrum olmuş uşaqlar üçün internat tipli təhsil müəssisələri də fəaliyyət göstərir. Bu rəqəmlər müxtəlif müəssisə kateqoriyalarına aid olduğundan onları fərqləndirmək vacibdir.

UŞAQLAR HANSI SƏBƏBLƏRDƏN AİLƏ QAYĞISINDAN MƏHRUM QALIRLAR?

Valideynlərin vəfat etməsi, ailədaxili problemlər, ağır sosial vəziyyət, uşağın təhlükəsizliyinə yaranan təhdidlər və valideyn himayəsinin mümkün olmaması uşağın dövlət qayğısına ehtiyac duymasına səbəb ola bilər. Lakin hər bir uşağın taleyi fərqlidir və bu məsələyə fərdi yanaşılmalıdır.

Burada əsas məqsəd yalnız uşağı müəssisəyə yerləşdirmək deyil, mümkün olduğu hallarda onun ailə mühitində təhlükəsiz böyüməsi üçün şərait yaratmaqdır. Ailələrin sosial dəstəklə təmin olunması, uşaqların doğmalarına qaytarılması və himayədar ailə modelinin inkişafı bu baxımdan əhəmiyyət daşıyır.

DÖVLƏT QAYĞISI YALNIZ YAŞAYIŞLA MƏHDUDLAŞMAMALIDIR

Uşaqların yemək, geyim və yaşayışla təmin olunması vacibdir. Ancaq onların mənəvi dünyası, psixoloji sağlamlığı, təhsili və gələcək həyat bacarıqları da eyni dərəcədə diqqətdə saxlanılmalıdır. Uşağın ehtiyacı yalnız isti otaq və süfrə deyil; onun dinlənilməyə, anlaşılmağa, sevilməyə və özünü cəmiyyətin bir parçası kimi hiss etməyə də ehtiyacı var.

Aidiyyəti qurumlar müəssisələrdə yaşayış şəraiti, tibbi xidmət, psixoloji dəstək, təhsilin keyfiyyəti və uşaqların gələcək həyata hazırlanması barədə müntəzəm və ətraflı məlumat verməlidirlər. İctimai nəzarət isə uşaqların şəxsi həyatına və ləyaqətinə hörmət çərçivəsində həyata keçirilməlidir.

JURNALİST ARAŞDIRMASI ÜÇÜN AÇIQ QALAN SUALLAR

Hazırda Azərbaycanda neçə uşaq evi fəaliyyət göstərir? Bu müəssisələrdə neçə uşaq yaşayır? Uşaqların müəssisələrə yerləşdirilməsinin əsas səbəbləri hansılardır? Onların nə qədəri ailələrinə qaytarılıb, nə qədəri himayədar ailələrə verilib? Müəssisələrdə yaradılan şəraitə nəzarət hansı mexanizmlərlə həyata keçirilir?

Bu suallara dəqiq və yenilənmiş rəsmi cavabların verilməsi mövzunun obyektiv araşdırılması üçün vacibdir.

ƏDƏBİ-PUBLİSİSTİK YEKUN: UŞAQLARIN GƏLƏCƏYİ HAMIMIZIN MƏSULİYYƏTİDİR

Uşaqlar cəmiyyətin sabahı, xalqın gələcəyidir. Onların hansı şəraitdə böyüməsi yalnız bir ailənin və ya dövlət müəssisəsinin deyil, bütövlükdə cəmiyyətin məsuliyyətidir. Uşaq evində böyüyən hər bir uşağın da arzuları, ümidləri və böyük gələcək haqqında xəyalları var.

Jurnalistikanın vəzifəsi yalnız rəqəmləri sadalamaq deyil, həmin rəqəmlərin arxasında dayanan insan talelərini araşdırmaq, problemləri faktlarla işıqlandırmaq və aidiyyəti qurumların diqqətini həllini gözləyən məsələlərə yönəltməkdir.

Çünki uşaqların müdafiəsi sadəcə xeyirxahlıq deyil, həm də hüquqi və mənəvi məsuliyyətdir. Əsl sosial dövlətin gücü isə ən çox qayğıya ehtiyacı olan uşaqların necə qorunması ilə ölçülür.

Aynurə Ulduz “Atatv.az” saytının direktorun birinci müavini.