Hər il noyabrın 15-i xüsusi bir qürur, tarixi yaddaş və haqq mübarizəsinin təntənəsi kimi qeyd olunur. Şimali Kipr Türk Cümhuriyyətinin (ŞKTC) quruluş ildönümü yalnız Aralıq dənizinin şərqində yerləşən strateji bir adanın taleyi deyil, eyni zamanda, əsrlər boyu müxtəlif imperiyaların, siyasi burulğanların və ədalətsizliklərin mərkəzində öz varlığını, milli kimliyini və ləyaqətini qoruyub saxlamış bir xalqın azadlıq dastanının zirvəsidir. Bu əlamətdar gün türk dünyasının Aralıq dənizindəki sarsılmaz qalasına çevrilən ŞKTC-nin keçdiyi şərəfli yolun, göstərdiyi əzmin və qardaşlıq bağlarının dərinliyindən bir daha bəhs etmək üçün mühüm fürsətdir.
Kipr adasının tarixi türk-islam mədəniyyəti və osmanlı irsi baxımından zəngin köklərə malikdir. 1571-ci ildə Osmanlı imperiyası tərəfindən fəth edilən bu torpaqlar əsrlər boyu sülh, ədalət və dözümlülük mühitində yaşadılmışdır. Lakin XIX əsrin sonlarından etibarən başlanan geosiyasi dəyişikliklər, xüsusilə də ingilis müstəmləkəçiliyi və daha sonra adanın Yunanıstana birləşdirilməsi məqsədi güdən "Enosis" xülyası Kipr türk xalqını böyük təhlükələrlə üz-üzə qoydu.
1963–1974-cü illər arasında adada türk əhaliyə qarşı törədilən qanlı qırğınlar, kütləvi deportasiyalar və soyqırım cəhdləri qarşısında Kipr türkləri əyilmədi. 21 iyul 1974-cü ildə Türkiyə Respublikasının həyata keçirdiyi Kipr Sülh Hərəkatı ada türklərinin fiziki məhv edilməsinin qarşısını aldı, qardaş xalqı can bahasına qorudu və regionda ədalətli sülhün təməlini qoydu. Məhz bu tarixi zəmin üzərində, 1983-cü il noyabrın 15-də Şimali Kipr Türk Cümhuriyyəti elan olundu. Bu addım illərin əsarətinə, hüquqsuzluğuna və təzyiqlərinə qarşı qaldırılan ən uca azadlıq bayrağı idi.
Bu gün ŞKTC sadəcə coğrafi bir məkan deyil, həm də Aralıq dənizinin şərqindəki qlobal güc balanslarının təsir mərkəzində yerləşən strateji geostrateji dirənış nöqtəsidir. Qlobal oyunçuların enerji dəhlizləri, dəniz yolları və hərbi-siyasi maraqlar uğrunda apardığı mübarizədə Şimali Kipr Türk Cümhuriyyəti türk dünyasının cənub sərhədlərinin qorunmasında və "Mavi Vətən" doktrinasında açar rol oynayır.
Lakin təəssüf doğuran reallıq odur ki, beynəlxalq hüququn prinsipləri bir çox hallarda ikili standartların girovuna çevrilmişdir. Onilliklər boyu tətbiq olunan haqsız embargolar, siyasi təcridlər və diplomatik maneələr Kipr türk xalqının haqlı səsini boğmağa yönəlsə də, bu siyasət hər zaman iflasa məhkum olub. Çünki hüququn və tarixi ədalətin tərəfində duran xalqların iradəsini heç bir süni sərhəd və ya beynəlxalq təcrid sındıra bilməz. ŞKTC dövlət institutları, demokratik strukturları, təhsil və mədəniyyət potensialı ilə artıq yetişmiş, tamhüquqlu siyasi subyekt olduğunu bütün dünyaya sübut etmişdir.
Azərbaycan xalqı və dövləti hər zaman tarixi köklərinə, milli dəyərlərinə və qardaşlıq prinsiplərinə sadiq qalaraq ŞKTC-nin haqlı davasında onun yanında olub və bu gün də qətiyyətlə dəstəkləyir. "Bir millət, iki dövlət" fəlsəfəsindən qaynaqlanan bu həmrəylik yalnız rəsmi səviyyədə deyil, həm də iki ölkənin ziyalıları, akademik dairələri, gəncləri və ictimai təşkilatları arasında güclü mənəvi körpülər yaradır.
Azərbaycanın elm, təhsil və mədəniyyət ocaqlarında Kipr türklərinin problemləri, onların tarixi irsi və ədəbi-mədəni əlaqələri hər zaman diqqət mərkəzindədir. Biz yaxşı bilirik ki, Türk dünyasının bütövlüyü və güclənməsi hər bir parçamızın azadlığı və rifahından keçir. Azərbaycan diaspor və ictimai platformaları, eləcə də Türk Dövlətləri Təşkilatı çərçivəsində atılan addımlar ŞKTC-nin beynəlxalq arenada tanıdılması istiqamətində mühüm mərhələdir. Şimali Kiprin qarşılaşdığı çətinliklər Azərbaycan üçün də ağrılı və doğmadır; çünki bizim qardaşlığımız coğrafi məsafələrlə deyil, ürəkləri döyündürən eyni tarixi yaddaşla ölçülür.
Şimali Kipr Türk Cümhuriyyətinin Qurtuluş Günü keçmişin acı xatirələrindən dərs çıxararaq sabaha inamla baxan, müstəqilliyini gözbəbəyi kimi qoruyan bir xalqın qələbə bayramıdır. Aralıq dənizinin isti sahillərində ucalan o azadlıq bayrağı türk iradəsinin və suverenliyinin əbədi simvoludur. Ona görə də Şimali Kipr Türk Cümhuriyyətinə dəstək olmaq hər bir türk cümhuriyyətinin və türk xalqlarının da strateji məsələsidir.
Azərbaycan xalqı hər zaman olduğu kimi, bu gün də, sabah da qardaş Şimali Kipr Türk Cümhuriyyətinin yanındadır və onun haqq səsinin bütün dünyaya çatdırılması üçün mənəvi borcunu yerinə yetirməyə davam edəcəkdir. Şimali Kiprin azadlığı türk dünyasının ortaq qüruru, ədalət mübarizəsi isə əbədi zəfəridir!
TƏBRİKLƏR,
əziz Kipr Türk xalqı, dəyərli qardaşlarımız!
Sizi Şimali Kipr Türk Cümhuriyyətinin Respublika elan olunmasının və Qurtuluş gününün ildönümü münasibətilə ürəkdən təbrik edirik. Bu müqəddəs bayramda hər bir Kipr türkünün qəlbində döyünən azadlıq və müstəqillik eşqini dərin hörmət və ehtiramla salamlayırıq.
Azərbaycan hər zaman, hər bir şəraitdə və platformada qardaş Şimali Kipr Türk Cümhuriyyətinin haqlı davasının yanında olub, olmaqdadır və bundan sonra da qətiyyətlə dəstəkləyəcəkdir. Aralıq dənizinin incisi olan şanlı adada dalğalanan o bayraq bizim də qürur mənbəyimizdir.
Qoy Şimali Kipr Türk Cümhuriyyətinin səması hər zaman sülh içində olsun, dövlətiniz və xalqınız əbədi yaşasın, firavanlıq və tərəqqi içində gələcəyə addımlasın!
Qurtuluşunuz mübarək, qardaşlar! Bütün dünyanın sizi rəsmi Türk dövləti olaraq tanıyacağı günlər də ya ındadır inşallah!
Yeganə Qəhrəmanova
ADPU-nun dosenti, filologiya üzrə fəlsəfə doktoru,
Azərbaycan-Türk Xalqları Qardaşlığı İctimai Birliyinin həmsədri,
İctimai Xəbər Agentliyi və ATA TV-nin direktoru